Kitap

TEKNOPOLİ    Yeni Dünya Düzeni

Neil Postman, Paradigma Yayıncılık

2006  (237 sf.)

Tercüme: Mustafa Emre YILMAZ

 

 

‘Eğer uzak mesafeleri fethetmek için demiryolu olmasaydı çocuğum hiçbir zaman doğduğu kasabayı terk etmeyecek ve çocuğumun sesini duymak için telefona ihtiyaç duymayacaktım. Eğer okyanuslar gemiyle aşılıyor olmasaydı arkadaşım bu yolculuğa çıkmayacak ve ben endişemi gidermek için telgrafa ihtiyaç duymayacaktım. Bebek ölümlerinin azaltılması bizlere doğum kontrolünü empoze etti. Hijyen dönemi öncesine göre daha fazla çocuk yetiştiriyor değiliz ve aynı zamanda cinsel hayatımız daha güç şartlar altında gerçekleşiyor… Son olarak zor ve sıkıcı bir hayatın bize faydası ne? Ve eğer hayat acıyla doluysa ölümü memnuniyetle karşılamaktan başka ne yapabiliriz.

Sigmund FREUD, Uygarlık ve Getirdiği Hoşnutsuzluklar

Newyork Üniversitesi’nde iletişim teorisyeni olan Neil Postman, 1993 yılında yayınlanan bu kitabında çok önemli tespit ve teşhislerde bulunuyor. Teknolojinin, bir şahsı manevi hüviyeti kazandığını ve bütün bir insanlık üzerinde güven ve itaat isteyen bir güç halinde arzı endam ettiğini adeta ihbar ediyor.

Kitap, bu gücün, ne zaman, nasıl ve niçin tehlikeli bir düşman haline geldiğinden bahsetmektedir. Teknolojinin gelişi güzel büyümesi bütün insanlığın hayati kaynaklarını tehdit etmekte ve ahlaki temelden yoksun bir kültür meydana getirmekte ve sessiz sedasız insan fıtratını bozmaktadır. İnsan zihnini yeniden yapılandırarak, sosyal ilişki biçimlerini yeniden düzenlemektedir.

Teknoloji hayatımızı kolaylaştırarak, hastalıklara çare bularak, mesafeleri kısaltarak, eğlence üreterek vesaire hizmetleriyle artık hayatımızın olmazsa olmazı makamına yükselmiştir. Paradoks şudur ki teknoloji hem insanın emrindedir hem de değildir, hem dosttur hem de aynı zamanda düşmandır.

Erich Fromm (1900-1980) 1968 yılında yazdığı ‘Umut Devrimi’ adlı kitabında, insancıllaşmış bir teknolojinin olabilirliğini tahlil ederek, bu gerçekten hayati meseleye dikkatimizi çekmiştir. Daha başka yazar ve düşünce adamları, makineleşmiş bir topluma tepki sadedinde, değerli eserler vermişlerdir. Lewis Mumford, Jacgues Ellul, Ivan Illich bu yazarlardan bazılarıdır.

Teknoloji, dilimize yeni sözcük ve kavramlar katarak algı dünyamızı yeniden inşa etmektedir. Daha da ileriye giderek, derin anlamlara sahip eski kelimeleri de değişikliğe uğratmaktadır. Telgraf ve baskı makinesi ‘haber’ sözcüğüyle kastettiğimiz manayı değiştirdi. Televizyon, ‘siyasi tartışma’, ‘haberler’, ‘kamuoyu’ terimleriyle ifade ettiğimiz manaları değişikliğe uğrattı. Bilgisayar ve internet adeta yeni bir terminoloji yeni bir iletişim dili oluşturdu. Eski kelimeler hala aynı görünmekte fakat aynı manaları ifade etmemektedir. Teknoloji gerçeğin ne olduğuna dair yeni kavramlar üreterek eskilerinin altını kazmaktadır. ‘Şeylerin tabii düzeni nedir?’, ‘Zorunlu olan nedir?’, ‘Kaçınılmaz olan nedir?’, ‘Gerçek nedir?’. Tüm bu suallere verilen cevapları değişikliğe uğratarak, dünyayı ve kendimizi algılayış biçimimizi belirlemekte, yeni düşünce alışkanlıkları inşa etmektedir.

Bilgisayar teknolojisi iki uçlu değnek misaline tam uymaktadır. Silahlı kuvvetler, havayolu şirketleri, bankalar, sanayi kuruluşları bilgisayar sayesinde güçlerini artırmışlardır. Aynı şekilde yüksek dereceli bilimsel araştırmalar için bilgisayar vazgeçilmez bir unsurdur. Bilgisayar sıradan halk kitlelerine ne kazandırmıştır? İnsanların özel hayatlarına ait meselelere (mahremiyete), gücü (teknoloji) elinde bulunduran kuruluşlar kolayca ulaşır hale gelmiştir. Devasa bir çapta, küresel bir izleme ve kontrol çarkı sessizce dönüp durmaktadır. Kendimize ait hayatlar yaşamak, artık hayal olmaya başlamıştır. Daha da kötüsü insanlar sayılarla ifade edilen nesneler haline gelmiştir. Sosyal ilişkiler ‘e-mail’lerle, ‘facebook’larla inşa edilmeye başlamış, eşref-i mahlûkat olan insan adeta şuurlu bir ‘data’ya dönüşmüştür. Teknolojiyi, son derece cazip bir şekilde servis yapan ‘reklam’larla, azgın bir sembol seline maruz kalmaktayız.

Postman şu soruyu sormaktadır; teknoloji kime daha fazla güç ve özgürlük sağlayıp, kimin gücünü ve özgürlüğünü azaltacaktır? Bu komploya –tabir caizse– en çok maruz kalan, teknolojik gelişmeleri coşkuyla karşılayan 3. Dünya ülkeleri ile gelişmekte olan ülkelerdir. Teknolojiyi sorgusuz sualsiz kültürlerine dâhil eden uluslar, kendi rızalarıyla Truva atını buyur ettiklerinin farkında değiller.

Teknolojik bir dünya savaşında kazanan taraf olacak mıdır? Silah teknolojisindeki akıl almaz gelişmeler insanın kanını donduracak seviyededir. İleri ülkelerin hemen hepsi nükleer silahlar üretmektedirler ve bir tespite göre, olası bir dünya savaşında nükleer silahlar kullanılacak olursa, gezegenimizin yörüngesinden çıkma olasılığı mevcuttur.

Pek çoğu itibariyle teknolojik icatlar başlangıçta iyi niyetle bulunmuşlardır. Fakat sonuçlarının neler olacağı önceden kestirilememektedir. Saat bugünkü benzer manasıyla, 12.ve13.yy da Benedicten manastırında bulunmuştur ve ibadet saatlerini düzenlemeye matuftur. Aynı saat ilerleyen dönemlerde, zamanı belirleyen araç olarak kalmamış, insanların eylemlerini eşzamanlı hale getirip, onları kontrol eden bir güç haline gelmiştir. Lewis Mumford’un dediği gibi; ‘mekanik saat düzenli üretim, düzenli çalışma saatleri ve standart ürün fikirlerini mümkün kıldı. Kısaca saat olmasaydı kapitalizm mümkün olmayacaktı.’ Gariptir ki kendilerini Tanrı’ya adamış insanlar tarafından icat edilen saat, en çok kendilerini para kazanmaya adamış insanlara yaramış, uhrevilik ve dünyevilik arasındaki kadim mücadele de saat (teknoloji) ikincisinin tarafını tutmuştur. Sonuç olarak Postman kitap boyunca, makinelerin ideolojileri, görünmez teknolojiler, semboller, bilimcilik gibi ara başlıklarla derinlikli tahlillerine devam etmektedir. Teknopoli kültürüne maruz kalan okul, aile, kilise, devlet, vesaire gibi bütün kurum ve oluşumların nasıl anlam değişikliğine uğradığını anlatıyor. Kitabın 11. bölümü olan  ‘Âşık Direniş Savaşçısı’n da bu gerçeklerin ayırtına varan bireylerin nasıl bir bilinç oluşturmaları gerektiğinin izahı yapılıyor. Ukalaca hayatın nasıl yaşanması gerektiği hususunda bir bilge edasıyla kılavuzluğa soyunan teknoloji bize hâkim olmadan, halife ve eşref-i mahlukat olan insanın (mahiyetinin ulviyetine yaraşır bir şekilde) teknolojiye hakim olması şarttır. Geleceğin ne getireceğini hiçbirimiz bilmiyoruz.

Çocuklarımıza güzel bir dünya bırakmak insan olmamızın gereğidir. İyi okumalar.

 

İleri okumalar için öneriler:

Erich Fromm              ‘Umut Devrimi’

Lewis Mumford         ‘Makine ve Uygarlık’

Ivan Illich                   ‘Şenlikli Toplum’

Sigmund Freud          ‘ Uygarlık ve Getirdiği Hoşnutsuzluklar’

Not 1: Erich Fromm’un ‘Umut Devrimi’ adlı kitabının 5. bölümünde teknolojinin nasıl insancıllaşacağına dair somut öneri ve tahliller mevcuttur. (meraklısına)

Not 2: Teknopoli, teknoloji-perestlik demektir. Teknoloji-perest insanların kuracağı dünya da tekno-medeniyet, makine medeniyeti olacaktır. Allah korusun biz insanların eliyle yapılan silikon beyinlere sahip insansı makineler (sf.129-130), bizleri evcil hayvanlar seviyesinde algılayacaklardır. Ne dersiniz? Matrix filminin -tabir caizse- kehanetleri gerçek mi oluyor?

Kitap için 0 cevap

  1. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Cheers, Lots of tips.

    http://cialisttk.com/
    ricetta cialis online
    cheap cialis
    cialis como se utiliza
    cialis without a doctor prescription

  2. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    You actually reported this terrifically.
    https://www.cialismim.com/
    what works better than cialis
    cialis 20 mg
    cialis scaduto puГІ far male
    cialis 20 mg

  3. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Kudos! Useful stuff.
    http://cialisttk.com/
    pharmacie en ligne viagra cialis
    buy cialis online
    efectos secundarios de cialis 20 mg
    cialis without a doctor prescription

  4. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Cheers. A lot of write ups!

    http://cialismsnntx.com/
    cialis auf dopingliste
    cialis 20 mg
    cialis erfahrung dosierung
    buy cialis online

  5. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Incredible a lot of beneficial info!
    http://cialispego.com/
    cialis aiuta
    cialis 20mg
    cialis 0 5 mg preço
    cialis without a doctor prescription

  6. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Cheers. Numerous postings!

    http://cialismsnntx.com/
    cialis gesunder mann
    cialis 20 mg
    cialis docpharm
    cialis 20 mg

  7. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Thanks. Very good information!
    https://www.cialismim.com/
    how do you get free samples of cialis
    cialis 20mg
    cialis vs hypertension
    buy cialis online

  8. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Thanks! I appreciate this!
    http://cialisttk.com/
    cialis mahlzeit
    cialis generic
    pastillas cialis wap
    generic cialis

  9. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Kudos! A good amount of data!

    https://www.cialisfidel.com/
    cialis schweiz preis
    cialis 20mg
    walmart pricing for cialis
    cheap cialis

  10. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Kudos, Excellent stuff!
    http://cialispego.com/
    cialis da 5 mg. generico
    cialis generic
    faire l’amour avec cialis
    cialis generic

  11. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    You reported it fantastically.
    https://www.cialismim.com/
    cialis avodart
    cialis generic
    cialis in india online
    cheap cialis

  12. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Thanks! Quite a lot of content.

    http://cialispego.com/
    cialis generico en chile
    cheap cialis
    how long in advance should i take cialis
    cialis generic

  13. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Nicely put, Thanks.
    http://cialismsnrx.com/
    cialis ohne rezept seriös
    cialis without a doctor prescription
    what is safer viagra or cialis
    cialis 20mg

  14. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Regards! Plenty of forum posts.

    https://www.cialismim.com/
    buy cialis 20mg australia
    buy cialis online
    cialis hormone
    cheap cialis

  15. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Nicely put, Thanks a lot!
    https://www.cialismim.com/
    cialis y alimentos
    cialis 20 mg
    cialis tilaa netistä
    cialis without a doctor prescription

  16. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Wonderful info. Kudos.
    http://cialisttk.com/
    contra indicação para o uso do cialis
    generic cialis
    photo of cialis pill
    generic cialis

  17. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    With thanks! Plenty of forum posts!

    https://www.cialismim.com/
    vendita viagra cialis levitra
    cialis 20 mg
    side effects of cialis use
    cialis without a doctor prescription

  18. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    With thanks! An abundance of stuff!

    http://cialismsnntx.com/
    cialis nep
    buy cialis online
    cialis confidence booster
    buy cialis online

  19. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Reliable facts. Many thanks.
    http://cialispego.com/
    wildcat labs cialis
    generic cialis
    cialis nasıl bir ilaç
    buy cialis online

  20. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Thanks, Excellent stuff!
    http://cialispego.com/
    cialis viagra or levitra most effective
    cialis 20 mg
    prix cialis quГ©bec
    buy cialis online

  21. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Thanks, Lots of stuff.

    https://www.cialisfidel.com/
    cialis ogЕ‚oszenia
    cialis without a doctor prescription
    comprar cialis y levitra
    cialis 20 mg

  22. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    You reported this perfectly!
    http://cialisttk.com/
    generic cialis price
    cialis 20 mg
    cialis kaufen ch
    cialis 20mg

  23. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    You have made your position very clearly..
    http://cialisttk.com/
    cialis thailand legal
    cialis online
    cialis frei verkäuflich
    cialis online

  24. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    This is nicely expressed. .
    https://www.cialisfidel.com/
    cialis diabetes effets secondaires
    cialis without a doctor prescription
    cialis auflösen
    cialis online

  25. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    You actually reported that very well.
    https://www.cialismim.com/
    waar koop ik cialis
    cheap cialis
    cialis preços brasil
    generic cialis

  26. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    You suggested that fantastically!
    https://www.cialismim.com/
    cialis 5mg daily for sale
    cialis 20mg
    cialis rancagua
    buy cialis online

  27. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    You’ve made your point.
    http://cialismsnrx.com/
    precio cialis con receta medica
    cialis without a doctor prescription
    erythromycin cialis
    cialis generic

  28. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Incredible quite a lot of great facts!
    http://cialismsnntx.com/
    cialis dolor muscular
    generic cialis
    how strong is 5mg cialis
    cheap cialis

  29. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Terrific posts. Kudos!
    http://cialismsnrx.com/
    buy cialis online from india
    cialis 20 mg
    cialis aciditГ  di stomaco
    cialis without a doctor prescription

  30. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Thank you, Terrific information.
    http://cialismsnrx.com/
    cialis msrp
    generic cialis
    can cialis last 72 hours
    buy cialis online

  31. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Information certainly used..
    http://cialismsnrx.com/
    wie lange patentschutz fГјr cialis
    cialis generic
    cialis ueberdosis
    cheap cialis

  32. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Amazing quite a lot of superb tips!
    http://cialismsnntx.com/
    cialis online sk
    cialis 20 mg
    dependencia do cialis
    cialis online

  33. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Awesome stuff. Kudos.
    http://cialispego.com/
    does online cialis work
    generic cialis
    farmaco equivalente al cialis
    cialis 20mg

  34. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Cheers! I value this!
    http://cialispego.com/
    reaccion del cialis
    cialis online
    cialis c500
    cialis 20 mg

  35. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Seriously loads of awesome knowledge.
    http://cialismsnrx.com/
    ou acheter cialis sur internet
    cheap cialis
    cialis aus deutschland bestellen
    cialis online

  36. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Truly quite a lot of terrific facts!
    https://www.cialisfidel.com/
    cialis generique vente
    cialis generic
    cialis douleurs articulaires
    buy cialis online

  37. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    You actually explained this wonderfully!
    https://www.cialisfidel.com/
    gelbe cialis
    cialis 20 mg
    can you take cialis with high blood pressure medicine
    cialis 20mg

  38. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Nicely spoken really. .
    https://www.cialismim.com/
    cialis sirve para eyaculacion precoz
    generic cialis
    cialis prejudica coração
    cheap cialis

  39. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Many thanks! Terrific stuff.
    http://cialispego.com/
    how to best take cialis
    generic cialis
    cialis ou sildenafil
    buy cialis online

  40. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Awesome write ups, With thanks!
    http://cialismsnntx.com/
    cialis haitat
    cialis generic
    cialis 50mg erfahrungen
    generic cialis

  41. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    You suggested that very well!
    http://cialismsnrx.com/
    cialis 5mg malaysia
    cialis 20mg
    cialis side vs viagra
    cialis without a doctor prescription

  42. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    You said it nicely..
    http://cialismsnntx.com/
    reasons why cialis doesn’t work
    cialis 20mg
    cialis e fluconazolo
    cialis generic

  43. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Nicely put. Many thanks!
    https://www.cialismim.com/
    2.5 mg cialis for bph
    cialis online
    cialis suppository
    cialis 20mg

  44. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    You actually revealed it perfectly!
    https://www.cialismim.com/
    cialis generico con receta
    cialis 20 mg
    bula do cialis 20mg
    cialis 20 mg

  45. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Seriously quite a lot of wonderful information.
    http://cialismsnrx.com/
    cialis btl
    cialis 20 mg
    prix d’une boite de cialis en pharmacie
    generic cialis

  46. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    You said it adequately!
    http://cialispego.com/
    cialis schmerzen
    buy cialis online
    douleur testicule cialis
    cialis without a doctor prescription

  47. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Nicely put, Thanks!
    http://cialisttk.com/
    jual cialis bandung
    buy cialis online
    agen resmi cialis
    cheap cialis

  48. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    You said it very well.!
    https://www.cialismim.com/
    effectiveness of cialis for daily use
    cialis 20mg
    cialis 50 mg fiyat
    cialis 20mg

  49. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Nicely put. Thanks a lot!
    http://cialisttk.com/
    donde comprar cialis generico en chile
    cheap cialis
    cialis au pas de la case
    cialis without a doctor prescription

  50. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    This is nicely put! .
    http://cialispego.com/
    will my dr prescribe cialis
    generic cialis
    ankara cialis fiyatlarД±
    cialis 20 mg

  51. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    You stated it adequately.
    http://cialismsnrx.com/
    viagra versus cialis cost
    cheap cialis
    is cialis available in india
    cialis 20mg

  52. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Kudos! An abundance of facts!

    http://cialismsnrx.com/
    jual cialis apotik
    generic cialis
    apa itu cialis
    generic cialis

  53. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    This is nicely put. !
    http://cialismsnrx.com/
    consumo continuado de cialis
    cheap cialis
    combien dure l’effet du cialis
    generic cialis

  54. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Many thanks! Loads of stuff.

    http://cialisttk.com/
    cialis controindicazioni occhi
    cialis 20 mg
    cialis super active opiniones
    cialis without a doctor prescription

  55. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Thanks a lot, Loads of stuff.

    https://www.cialisfidel.com/
    cialis tadalafil bestellen
    generic cialis
    acquista cialis contrassegno
    cialis 20 mg

  56. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Truly a lot of great info!
    http://cialispego.com/
    cialis na tpc
    cheap cialis
    cialis vs viagra mexico
    cialis 20 mg

  57. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    You said that adequately!
    http://cialispego.com/
    buying real cialis online
    cialis 20 mg
    best use of cialis
    buy cialis online

  58. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Regards, I like this.
    http://cialisttk.com/
    acheter du cialis en pharmacie en belgique
    generic cialis
    should i take cialis on an empty stomach
    generic cialis

  59. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Thanks. Helpful information.
    http://cialispego.com/
    how does cialis work in the body
    generic cialis
    cialis autentica
    cialis 20mg

  60. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Thank you! Fantastic information.
    http://cialismsnrx.com/
    viagra cialis mix
    buy cialis online
    prix cialis 10 pharmacie
    cialis 20mg

  61. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Very good postings. With thanks!
    http://cialispego.com/
    beneficios tomar cialis
    buy cialis online
    cialis 48 stunden lieferung
    buy cialis online

  62. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Very good stuff. Thanks a lot.
    https://www.cialisfidel.com/
    cialis nhs
    cheap cialis
    cialis rok trajanja
    generic cialis

  63. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Good material. Kudos!
    https://www.cialismim.com/
    assumere insieme cialis e viagra
    cialis without a doctor prescription
    cialis during pregnancy
    cialis 20mg

  64. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Very good material. Cheers!
    http://cialispego.com/
    qual eo melhor viagra ou cialis
    cialis 20mg
    cialis nerede satД±lД±yor
    cialis 20mg

  65. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Thank you. I like this!
    http://cialispego.com/
    max safe dose cialis
    cialis 20 mg
    cialis diario wikipedia
    cialis online

  66. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    With thanks. Awesome stuff!
    http://cialismsnntx.com/
    cialis opiniones 2012
    cialis without a doctor prescription
    einnahme cialis erfahrungen
    cialis online

  67. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Truly a lot of very good tips.
    http://cialismsnrx.com/
    cialis 20 mg non funziona
    cialis online
    pharmacy coupons for cialis
    cialis without a doctor prescription

  68. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Info clearly applied!!
    http://cialismsnrx.com/
    other drugs like cialis
    cialis 20mg
    var köper jag cialis
    buy cialis online

  69. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Thanks a lot! Fantastic information!
    http://cialismsnrx.com/
    lower cost cialis
    cialis without a doctor prescription
    cialis 72 horas
    cheap cialis

  70. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Thanks a lot. Lots of info!

    http://cialismsnntx.com/
    cialis tadalafil 5mg kaufen
    cialis 20 mg
    cialis oglasi novi sad
    generic cialis

  71. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Information well taken.!
    http://cialisttk.com/
    xl pharmacy cialis
    buy cialis online
    generic cialis complaints
    cialis 20 mg

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir