Kitap

TEKNOPOLİ    Yeni Dünya Düzeni

Neil Postman, Paradigma Yayıncılık

2006  (237 sf.)

Tercüme: Mustafa Emre YILMAZ

 

 

‘Eğer uzak mesafeleri fethetmek için demiryolu olmasaydı çocuğum hiçbir zaman doğduğu kasabayı terk etmeyecek ve çocuğumun sesini duymak için telefona ihtiyaç duymayacaktım. Eğer okyanuslar gemiyle aşılıyor olmasaydı arkadaşım bu yolculuğa çıkmayacak ve ben endişemi gidermek için telgrafa ihtiyaç duymayacaktım. Bebek ölümlerinin azaltılması bizlere doğum kontrolünü empoze etti. Hijyen dönemi öncesine göre daha fazla çocuk yetiştiriyor değiliz ve aynı zamanda cinsel hayatımız daha güç şartlar altında gerçekleşiyor… Son olarak zor ve sıkıcı bir hayatın bize faydası ne? Ve eğer hayat acıyla doluysa ölümü memnuniyetle karşılamaktan başka ne yapabiliriz.

Sigmund FREUD, Uygarlık ve Getirdiği Hoşnutsuzluklar

Newyork Üniversitesi’nde iletişim teorisyeni olan Neil Postman, 1993 yılında yayınlanan bu kitabında çok önemli tespit ve teşhislerde bulunuyor. Teknolojinin, bir şahsı manevi hüviyeti kazandığını ve bütün bir insanlık üzerinde güven ve itaat isteyen bir güç halinde arzı endam ettiğini adeta ihbar ediyor.

Kitap, bu gücün, ne zaman, nasıl ve niçin tehlikeli bir düşman haline geldiğinden bahsetmektedir. Teknolojinin gelişi güzel büyümesi bütün insanlığın hayati kaynaklarını tehdit etmekte ve ahlaki temelden yoksun bir kültür meydana getirmekte ve sessiz sedasız insan fıtratını bozmaktadır. İnsan zihnini yeniden yapılandırarak, sosyal ilişki biçimlerini yeniden düzenlemektedir.

Teknoloji hayatımızı kolaylaştırarak, hastalıklara çare bularak, mesafeleri kısaltarak, eğlence üreterek vesaire hizmetleriyle artık hayatımızın olmazsa olmazı makamına yükselmiştir. Paradoks şudur ki teknoloji hem insanın emrindedir hem de değildir, hem dosttur hem de aynı zamanda düşmandır.

Erich Fromm (1900-1980) 1968 yılında yazdığı ‘Umut Devrimi’ adlı kitabında, insancıllaşmış bir teknolojinin olabilirliğini tahlil ederek, bu gerçekten hayati meseleye dikkatimizi çekmiştir. Daha başka yazar ve düşünce adamları, makineleşmiş bir topluma tepki sadedinde, değerli eserler vermişlerdir. Lewis Mumford, Jacgues Ellul, Ivan Illich bu yazarlardan bazılarıdır.

Teknoloji, dilimize yeni sözcük ve kavramlar katarak algı dünyamızı yeniden inşa etmektedir. Daha da ileriye giderek, derin anlamlara sahip eski kelimeleri de değişikliğe uğratmaktadır. Telgraf ve baskı makinesi ‘haber’ sözcüğüyle kastettiğimiz manayı değiştirdi. Televizyon, ‘siyasi tartışma’, ‘haberler’, ‘kamuoyu’ terimleriyle ifade ettiğimiz manaları değişikliğe uğrattı. Bilgisayar ve internet adeta yeni bir terminoloji yeni bir iletişim dili oluşturdu. Eski kelimeler hala aynı görünmekte fakat aynı manaları ifade etmemektedir. Teknoloji gerçeğin ne olduğuna dair yeni kavramlar üreterek eskilerinin altını kazmaktadır. ‘Şeylerin tabii düzeni nedir?’, ‘Zorunlu olan nedir?’, ‘Kaçınılmaz olan nedir?’, ‘Gerçek nedir?’. Tüm bu suallere verilen cevapları değişikliğe uğratarak, dünyayı ve kendimizi algılayış biçimimizi belirlemekte, yeni düşünce alışkanlıkları inşa etmektedir.

Bilgisayar teknolojisi iki uçlu değnek misaline tam uymaktadır. Silahlı kuvvetler, havayolu şirketleri, bankalar, sanayi kuruluşları bilgisayar sayesinde güçlerini artırmışlardır. Aynı şekilde yüksek dereceli bilimsel araştırmalar için bilgisayar vazgeçilmez bir unsurdur. Bilgisayar sıradan halk kitlelerine ne kazandırmıştır? İnsanların özel hayatlarına ait meselelere (mahremiyete), gücü (teknoloji) elinde bulunduran kuruluşlar kolayca ulaşır hale gelmiştir. Devasa bir çapta, küresel bir izleme ve kontrol çarkı sessizce dönüp durmaktadır. Kendimize ait hayatlar yaşamak, artık hayal olmaya başlamıştır. Daha da kötüsü insanlar sayılarla ifade edilen nesneler haline gelmiştir. Sosyal ilişkiler ‘e-mail’lerle, ‘facebook’larla inşa edilmeye başlamış, eşref-i mahlûkat olan insan adeta şuurlu bir ‘data’ya dönüşmüştür. Teknolojiyi, son derece cazip bir şekilde servis yapan ‘reklam’larla, azgın bir sembol seline maruz kalmaktayız.

Postman şu soruyu sormaktadır; teknoloji kime daha fazla güç ve özgürlük sağlayıp, kimin gücünü ve özgürlüğünü azaltacaktır? Bu komploya –tabir caizse– en çok maruz kalan, teknolojik gelişmeleri coşkuyla karşılayan 3. Dünya ülkeleri ile gelişmekte olan ülkelerdir. Teknolojiyi sorgusuz sualsiz kültürlerine dâhil eden uluslar, kendi rızalarıyla Truva atını buyur ettiklerinin farkında değiller.

Teknolojik bir dünya savaşında kazanan taraf olacak mıdır? Silah teknolojisindeki akıl almaz gelişmeler insanın kanını donduracak seviyededir. İleri ülkelerin hemen hepsi nükleer silahlar üretmektedirler ve bir tespite göre, olası bir dünya savaşında nükleer silahlar kullanılacak olursa, gezegenimizin yörüngesinden çıkma olasılığı mevcuttur.

Pek çoğu itibariyle teknolojik icatlar başlangıçta iyi niyetle bulunmuşlardır. Fakat sonuçlarının neler olacağı önceden kestirilememektedir. Saat bugünkü benzer manasıyla, 12.ve13.yy da Benedicten manastırında bulunmuştur ve ibadet saatlerini düzenlemeye matuftur. Aynı saat ilerleyen dönemlerde, zamanı belirleyen araç olarak kalmamış, insanların eylemlerini eşzamanlı hale getirip, onları kontrol eden bir güç haline gelmiştir. Lewis Mumford’un dediği gibi; ‘mekanik saat düzenli üretim, düzenli çalışma saatleri ve standart ürün fikirlerini mümkün kıldı. Kısaca saat olmasaydı kapitalizm mümkün olmayacaktı.’ Gariptir ki kendilerini Tanrı’ya adamış insanlar tarafından icat edilen saat, en çok kendilerini para kazanmaya adamış insanlara yaramış, uhrevilik ve dünyevilik arasındaki kadim mücadele de saat (teknoloji) ikincisinin tarafını tutmuştur. Sonuç olarak Postman kitap boyunca, makinelerin ideolojileri, görünmez teknolojiler, semboller, bilimcilik gibi ara başlıklarla derinlikli tahlillerine devam etmektedir. Teknopoli kültürüne maruz kalan okul, aile, kilise, devlet, vesaire gibi bütün kurum ve oluşumların nasıl anlam değişikliğine uğradığını anlatıyor. Kitabın 11. bölümü olan  ‘Âşık Direniş Savaşçısı’n da bu gerçeklerin ayırtına varan bireylerin nasıl bir bilinç oluşturmaları gerektiğinin izahı yapılıyor. Ukalaca hayatın nasıl yaşanması gerektiği hususunda bir bilge edasıyla kılavuzluğa soyunan teknoloji bize hâkim olmadan, halife ve eşref-i mahlukat olan insanın (mahiyetinin ulviyetine yaraşır bir şekilde) teknolojiye hakim olması şarttır. Geleceğin ne getireceğini hiçbirimiz bilmiyoruz.

Çocuklarımıza güzel bir dünya bırakmak insan olmamızın gereğidir. İyi okumalar.

 

İleri okumalar için öneriler:

Erich Fromm              ‘Umut Devrimi’

Lewis Mumford         ‘Makine ve Uygarlık’

Ivan Illich                   ‘Şenlikli Toplum’

Sigmund Freud          ‘ Uygarlık ve Getirdiği Hoşnutsuzluklar’

Not 1: Erich Fromm’un ‘Umut Devrimi’ adlı kitabının 5. bölümünde teknolojinin nasıl insancıllaşacağına dair somut öneri ve tahliller mevcuttur. (meraklısına)

Not 2: Teknopoli, teknoloji-perestlik demektir. Teknoloji-perest insanların kuracağı dünya da tekno-medeniyet, makine medeniyeti olacaktır. Allah korusun biz insanların eliyle yapılan silikon beyinlere sahip insansı makineler (sf.129-130), bizleri evcil hayvanlar seviyesinde algılayacaklardır. Ne dersiniz? Matrix filminin -tabir caizse- kehanetleri gerçek mi oluyor?

Kitap için 0 cevap

  1. JimmieTrink diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Many thanks! Useful stuff!
    https://www.interlandchemie.com/
    buy cialis
    london drugs canada
    canadian drug
    canadian pharmacies without an rx

  2. JimmieTrink diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Thanks a lot! I enjoy it.
    https://www.waltcoexpress.com/
    top rated canadian pharmacies online
    canada drugs online
    prescription drugs without prior prescription
    canada pharmaceuticals online

  3. JimmieTrink diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Awesome data, Regards.
    https://www.waltcoexpress.com/
    prescription drugs prices
    canadianpharmacy
    no prior prescription required pharmacy
    northwestpharmacy

  4. JimmieTrink diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Good postings. Cheers!
    https://www.interlandchemie.com/
    internet pharmacy
    canadian pharmacies without an rx
    most reliable canadian pharmacies
    canadian pharmacies

  5. JimmieTrink diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Really plenty of very good info!
    https://www.dunamisproductions.com/
    canada pharmacy online orders
    aarp approved canadian online pharmacies
    overseas pharmacies
    top rated canadian pharmacies online

  6. JimmieTrink diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    You actually expressed it effectively.
    https://www.dunamisproductions.com/
    canada pharmacies online
    canada pharmaceuticals online
    online pharmacies no prescription
    canada pharmacy online

  7. JimmieTrink diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    You explained this exceptionally well.
    https://www.dunamisproductions.com/
    canada pharmacy
    mexican pharmacies shipping to usa
    canada pharmacy online
    mexican pharmacies shipping to usa

  8. JimmieTrink diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Wow quite a lot of useful info!
    https://www.waltcoexpress.com/
    canadian drugstore
    mexican pharmacies shipping to usa
    pharmacy online mexico
    canadian pharmacies online

  9. JimmieTrink diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    With thanks. A lot of postings!

    https://www.lunarciel.com/
    mail order pharmacies
    northwestpharmacy
    canadian pharcharmy online
    global pharmacy canada

  10. JimmieTrink diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    You said it nicely..
    https://www.lunarciel.com/
    northwestpharmacy
    canadian pharmacy online
    pharmacy canada
    canadian drugs

  11. JimmieTrink diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Amazing quite a lot of awesome advice.
    https://www.waltcoexpress.com/
    pharmacy near me
    trust pharmacy canada
    discount pharmacy online
    canada pharmaceutical online ordering

  12. JimmieTrink diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Superb content. With thanks.
    https://www.waltcoexpress.com/
    cheap canadian drugs
    canadian pharmacies
    northwest pharmacy canada
    canada online pharmacies

  13. JimmieTrink diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    You explained this well.
    https://www.waltcoexpress.com/
    safeway pharmacy
    canadian pharmacies online
    ed meds online
    canadian drugs

  14. JimmieTrink diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Many thanks, I like this!
    https://www.visitwaushara.com/
    canadian pharmacy no prescription needed
    canadian pharmacies that ship to us
    web medical information
    canada drug

  15. JimmieTrink diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Appreciate it. A lot of data.

    https://www.interlandchemie.com/
    board of pharmacy
    canada drugs online
    pain meds online without doctor prescription
    trust pharmacy canada

  16. JimmieTrink diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Kudos! I value this.
    https://www.interlandchemie.com/
    canadian prescription
    canada pharmacy online
    reputable canadian mail order pharmacies
    canada drugs

  17. JimmieTrink diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    You suggested it perfectly.
    https://www.visitwaushara.com/
    canadian drugs
    canada drugs
    drugstore online
    canadian pharmacies online

  18. JimmieTrink diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Nicely spoken of course. .
    https://www.lunarciel.com/
    no prescription pharmacy
    canadian pharmacies without an rx
    canadian prescriptions
    northwest pharmacy

  19. JimmieTrink diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Amazing all kinds of great tips.
    https://www.interlandchemie.com/
    overseas pharmacies
    canada drugs
    canadian pharmacy meds
    canada drug

  20. JimmieTrink diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Superb material. With thanks!
    https://www.dunamisproductions.com/
    walgreens pharmacy
    canadian pharmacies without an rx
    canadian drugstore reviews
    london drugs canada

  21. JimmieTrink diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Position well taken.!
    https://www.lunarciel.com/
    buy cialis
    canada pharmacy
    cheap drugs online
    canada drug

  22. JimmieTrink diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Terrific content. Appreciate it.
    https://www.lunarciel.com/
    legitimate canadian mail order pharmacies
    canada drugs
    mexican pharmacy online medications
    aarp approved canadian online pharmacies

  23. JimmieTrink diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Superb info. Appreciate it.
    https://www.waltcoexpress.com/
    mexican pharmacy online
    north west pharmacy canada
    canadian prescription drugs
    mexican pharmacies shipping to usa

  24. JimmieTrink diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Thank you. Awesome information.
    https://www.interlandchemie.com/
    prescription prices comparison
    canadian cialis
    canadian drugstore
    canadian cialis

  25. JimmieTrink diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Information effectively regarded!!
    https://www.dunamisproductions.com/
    buy drugs online
    canadian cialis
    mail order pharmacy
    canadian pharmacy

  26. JimmieTrink diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    You revealed this well.
    https://www.lunarciel.com/
    overseas pharmacy forum
    canadian viagra
    online pharmacy without a prescription
    canadian pharmacy online

  27. JimmieTrink diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    With thanks! Quite a lot of postings.

    https://www.interlandchemie.com/
    discount drugs online pharmacy
    canadian viagra
    rx pharmacy
    canadian pharmacies online

  28. JimmieTrink diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Well voiced genuinely. !
    https://www.interlandchemie.com/
    canadian online pharmacies prescription drugs
    northwest pharmacy
    online prescription drugs
    canadian pharmaceuticals online

  29. JimmieTrink diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Kudos! Excellent stuff.
    https://www.visitwaushara.com/
    canadian pharmacy meds
    canadian drugs
    safeway pharmacy
    canada pharmacy

  30. JimmieTrink diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Amazing many of great tips!
    https://www.interlandchemie.com/
    approved canadian pharmacies online
    canada pharmacy
    buy prescription drugs without doctor
    mexican pharmacies shipping to usa

  31. JimmieTrink diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    With thanks, Useful stuff.
    https://www.dunamisproductions.com/
    pharmacy tech
    canadian viagra
    pharmacy prices
    canadian pharmacies-24h

  32. JimmieTrink diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Terrific content. Regards!
    https://www.lunarciel.com/
    canadian pharmacies top best
    global pharmacy canada
    online pharmacies canada
    canadian online pharmacy

  33. JimmieTrink diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    You said it very well.!
    https://www.interlandchemie.com/
    best canadian online pharmacy
    canada drugs online
    visit poster’s website
    canadian pharmaceuticals online

  34. JimmieTrink diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Many thanks! A good amount of knowledge.

    https://www.lunarciel.com/
    buy prescription drugs from canada
    online pharmacies of canada
    pharmacy prescription
    london drugs canada

  35. JimmieTrink diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    You explained this superbly!
    https://www.waltcoexpress.com/
    ed meds online
    canadian pharmacy online
    price prescription drugs
    canada pharmaceutical online ordering

  36. JimmieTrink diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Cheers. Very good information!
    https://www.waltcoexpress.com/
    pharmacy price comparison
    canadian online pharmacies
    canadian pharmacy viagra brand
    trust pharmacy canada

  37. JimmieTrink diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Nicely put. Kudos.
    https://www.lunarciel.com/
    buying prescription drugs canada
    canada drugs online
    meds online
    canadian pharmacies

  38. JimmieTrink diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Incredible all kinds of awesome advice.
    https://www.interlandchemie.com/
    pharmacy prices
    canada pharmaceutical online ordering
    canadian cialis
    trust pharmacy canada

  39. JimmieTrink diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Terrific material, Thank you!
    https://www.lunarciel.com/
    online pharmacy usa
    canada online pharmacies
    discount pharmaceuticals
    aarp approved canadian online pharmacies

  40. JimmieTrink diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    You revealed this fantastically.
    https://www.dunamisproductions.com/
    canada online pharmacies
    canadian pharmacies-24h
    pharmacy cost comparison
    canadian pharmacies

  41. JimmieTrink diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Fantastic postings. Appreciate it!
    https://www.dunamisproductions.com/
    the canadian pharmacy
    canada drug
    the canadian pharmacy
    london drugs canada

  42. JimmieTrink diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Incredible all kinds of useful information!
    https://www.lunarciel.com/
    buy cialis
    canadian pharmacy
    no prescription pharmacies
    canadian cialis

  43. JimmieTrink diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Many thanks, A lot of write ups!

    https://www.dunamisproductions.com/
    drugstore online
    canadian cialis
    mexican pharmacies shipping to usa
    canadian pharmacies that ship to us

  44. JimmieTrink diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Amazing lots of excellent advice!
    https://www.waltcoexpress.com/
    canadian mail order pharmacies
    canadian pharmaceuticals online
    pharmacy near me
    northwest pharmacy

  45. JimmieTrink diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Reliable information. Thanks.
    https://www.lunarciel.com/
    mail order pharmacies
    canadian pharmaceuticals online
    pharmacy near me
    canadian pharmacies without an rx

  46. JimmieTrink diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    With thanks, Great information!
    https://www.visitwaushara.com/
    pharmacy without dr prescriptions
    canadian pharcharmy
    canada pharmacy
    canadian pharmacies online

  47. JimmieTrink diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Truly loads of valuable info.
    https://www.visitwaushara.com/
    online canadian pharcharmy
    northwest pharmacy
    overseas pharmacy forum
    canadian online pharmacy

  48. JimmieTrink diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Truly loads of wonderful info.
    https://www.dunamisproductions.com/
    canada pharmacy online no script
    canadian pharmacy
    prescription without a doctor’s prescription
    canadian pharmacies without an rx

  49. JimmieTrink diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Very good information. Thanks a lot.
    https://www.waltcoexpress.com/
    canada drug
    online pharmacies of canada
    drug stores near me
    canadian viagra

  50. JimmieTrink diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Very good posts. Thank you.
    https://www.interlandchemie.com/
    prescription drug price comparison
    canada pharmacy
    online drugstore
    canada online pharmacies

  51. JimmieTrink diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Valuable data. Many thanks!
    https://www.interlandchemie.com/
    mexican pharmacies shipping to usa
    online pharmacies of canada
    pharmacy cost comparison
    canada drug

  52. JimmieTrink diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    You actually explained this fantastically.
    https://www.interlandchemie.com/
    canadian drug
    canadian pharmacy online
    canada online pharmacies
    canadian pharmacies without an rx

  53. ScottCem diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    You actually mentioned this wonderfully!
    http://erectiledysfunctionpillsest.com/
    reputable canadian mail order pharmacies
    online pharmacies canada
    canada drugs
    online pharmacies canada

  54. PatrickRaw diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Thanks, Excellent stuff.
    http://canadianpharmacymim.com/
    canadian pharmacy online
    online pharmacies canada
    drug stores near me
    canadian cialis

  55. Peterren diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    You have made your point quite clearly!!
    http://canadianpharmacymim.com/
    canadian family pharmacy
    top rated canadian pharmacies online
    pharmacy online store
    canadian pharmacy

  56. ScottCem diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    You made your position very nicely.!
    http://canadianpharmacyntx.com/
    mexican pharmacies
    canada pharmaceuticals online
    canadian online pharmacy reviews
    canadian online pharmacy

  57. PatrickRaw diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Nicely put. Regards.
    http://www.canadianpharmacymsn.com/
    top rated online canadian pharmacies
    london drugs canada
    canadian rx
    canadian pharmacies that ship to us

  58. Peterren diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Regards, Very good information!
    http://canadianonlinepharmacynnm.com/
    best online pharmacy stores
    canadian pharmacies that ship to us
    canadian meds
    canadian pharmacy

  59. ScottCem diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Seriously plenty of awesome advice.
    http://canadianpharmaciesnnm.com/
    canadian prescriptions
    canadian online pharmacies
    walmart pharmacy price check
    canada drugs

  60. PatrickRaw diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Nicely put. With thanks!
    http://talahicc.com/
    buy drugs online
    trust pharmacy canada
    drugstore online
    canadian cialis

  61. Peterren diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Regards! Ample tips.

    http://talahicc.com/
    cheap prescription drugs
    canadian pharmacies online
    prescription drugs without doctor approval
    north west pharmacy canada

  62. ScottCem diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Kudos. I like it.
    http://canadianpharmacysilo.com/
    canadapharmacy
    canadian pharmacy online
    mexican pharmacy online medications
    trust pharmacy canada

  63. PatrickRaw diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    You actually reported that well.
    http://canadianpharmacymim.com/
    online canadian pharcharmy
    northwestpharmacy
    online rx pharmacy
    london drugs canada

  64. Peterren diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    You actually revealed it perfectly.
    http://canadianpharmacysilo.com/
    canadian drugs without prescription
    northwest pharmacy
    online drugstore
    canada pharmacy online

  65. ScottCem diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Kudos, Numerous forum posts!

    https://nicktambone.com/
    web medical information
    mexican pharmacies shipping to usa
    canada pharmacies online pharmacy
    canadian pharmacy

  66. PatrickRaw diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    With thanks, Useful stuff.
    http://canadianpharmaciesnnm.com/
    pharmacy online
    online pharmacies canada
    prescription cost comparison
    canadian online pharmacies

  67. Peterren diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Thanks, Good stuff.
    https://nicktambone.com/
    rx online
    canada pharmaceuticals online
    canadianpharmacy
    northwest pharmacy

  68. ScottCem diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Fantastic material, Many thanks!
    http://canadianpharmaciescubarx.com/
    canadian mail order pharmacies
    canada drug
    discount prescription drugs online
    online pharmacies canada

  69. PatrickRaw diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Terrific stuff, Thanks a lot.
    http://canadianpharmaciescubarx.com/
    compare prescription prices
    top rated canadian pharmacies online
    rx pharmacy
    canadian viagra

  70. Peterren diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Whoa many of awesome material.
    http://www.canadianpharmacymsn.com/
    discount pharmaceuticals
    canadian pharmacies that ship to us
    drugs for sale
    london drugs canada

  71. ScottCem diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Kudos! A lot of data.

    http://canadianpharmacyntx.com/
    pharmacy prices compare
    canadian pharmacy
    canadian pharmacies shipping to usa
    canadian cialis

  72. PatrickRaw diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    You suggested this terrifically!
    http://canadianpharmaciesnnm.com/
    canada pharmacy online reviews
    canadian pharmacies
    canada pharmacy online reviews
    canadian pharmacies online

  73. Peterren diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Really all kinds of terrific information.
    http://talahicc.com/
    canada online pharmacy
    canadian online pharmacy
    canadapharmacy com
    canadian pharmacies-24h

  74. ScottCem diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Thanks, I appreciate this.
    http://canadianpharmacymim.com/
    canadian online pharmacies prescription drugs
    london drugs canada
    canadian drug
    canadian pharmacies online

  75. PatrickRaw diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Many thanks, Numerous stuff.

    http://www.canadianpharmacymsn.com/
    best canadian pharmacies
    canadianpharmacy
    canada meds
    canadian online pharmacy

  76. Peterren diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Really a lot of great info!
    http://www.canadianpharmacymsn.com/
    northwest pharmacy
    aarp approved canadian online pharmacies
    canadian pharmacy without prescription
    canada pharmacy

  77. ScottCem diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Nicely put, With thanks.
    http://canadianpharmaciescubarx.com/
    board of pharmacy
    canadian pharmacies online
    mexican online pharmacies
    canada pharmacy

  78. PatrickRaw diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Truly a good deal of terrific material.
    http://canadianpharmaciescubarx.com/
    buy prescription drugs without doctor
    canada pharmacy online
    pharmacy online mexico
    canada pharmaceutical online ordering

  79. Peterren diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    You actually revealed this exceptionally well.
    http://canadianonlinepharmacynnm.com/
    global pharmacy canada
    aarp approved canadian online pharmacies
    mexican online pharmacies
    canadian pharmacies

  80. ScottCem diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Nicely put. With thanks.
    http://canadianpharmacymim.com/
    online rx pharmacy
    north west pharmacy canada
    safe canadian online pharmacies
    north west pharmacy canada

  81. PatrickRaw diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Thank you! An abundance of posts.

    http://canadianpharmacyntx.com/
    rx pharmacy
    canadian online pharmacy
    best online pharmacies canada
    canada online pharmacies

  82. Peterren diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Terrific stuff. Many thanks!
    http://canadianpharmacysilo.com/
    prescription drug cost
    canadianpharmacy
    canada drug pharmacy
    global pharmacy canada

  83. ScottCem diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Excellent write ups. With thanks.
    http://www.canadianpharmacymsn.com/
    board of pharmacy
    mexican pharmacies shipping to usa
    canada meds
    aarp approved canadian online pharmacies

  84. PatrickRaw diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Reliable postings. Cheers!
    http://canadianpharmacymim.com/
    canadian online pharmacies prescription drugs
    canada drug
    canadapharmacyonline com
    top rated canadian pharmacies online

  85. Peterren diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Kudos, Very good information.
    http://canadianonlinepharmacynnm.com/
    drugs from canada
    canada drugs online
    online pharmacy without a prescription
    mexican pharmacies shipping to usa

  86. ScottCem diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Awesome facts. Many thanks.
    http://talahicc.com/
    mexican pharmacies
    canadianpharmacy
    mexican pharmacy online
    canadian pharcharmy

  87. PatrickRaw diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Incredible tons of wonderful data.
    http://canadianonlinepharmacynnm.com/
    drug costs
    canadian pharmacies
    canadian mail order pharmacies
    canada pharmaceutical online ordering

  88. Peterren diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Awesome data. Thanks a lot.
    http://canadianpharmaciescubarx.com/
    no prior prescription required pharmacy
    canadian pharmacies
    pharmacy online mexico
    canadian pharmacies-24h

  89. ScottCem diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Awesome facts. Thanks a lot!
    http://canadianpharmacymim.com/
    mexican pharmacy online medications
    canadian cialis
    canada pharmacy online reviews
    canada pharmacy

  90. PatrickRaw diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Regards! Terrific stuff.
    https://nicktambone.com/
    best price prescription drugs
    northwest pharmacy
    canadapharmacy com
    canada pharmacy

  91. Peterren diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Wonderful data, Thanks.
    http://canadianpharmacyntx.com/
    no prescription pharmacy
    canada pharmaceuticals online
    online rx pharmacy
    canadian cialis

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir