Enikonu Her Konu

Yasama, Yürütme ve Yargıda Çoğulculuk ve Çoğunlukçuluk Uygulamaları

Demokrasi, Abraham Lincoln’ün tabiri ile “halkın, halk tarafından halk için yönetilmesi”dir[1] ve bu yönetimin de, “iktidar”ı tecezzi şekli esas alınan  Montesquieu’den beri -asla diktatoryaya dönüşmesin diye- yasama, yürütme ve yargı şeklinde üçe ayrılması bir genel kabul halini almıştır.

Demokrasiyi oluşturan bu erklerde meşruiyetin kaynağı halkın temsili önemlidir ki buna demokratik meşruiyet denir; erkin demokratik meşruiyetini, oluşumunun ne kadarının halk tarafından ve doğrudan yapıldığı belirler. Demokratik meşruiyet için demokrasinin erklerinden her birine, halkın, mümkün olduğu kadar doğrudan seçimlerle temsilci/üye belirlemesi gerekir. Demokratik meşruiyet adına temsil mekanizması kurulurken hangi erkte nasıl bir sistem uygulanacağı problemi ortaya çıkar. Demokratik meşruiyet adına temsilde, temelde iki demokratik model vardır: (1) Adına çoğulculuk (pluralizm) dediğimiz, herhangi bir konu veya oluşumda çeşitliliğin ve buna bağlı olarak birçok görüşün/unsurun tesir ve temsilini esas alan temsil mekanizması ve (2) adına çoğunlukçuluk (majoriteryanizm) dediğimiz, sadece çoğunluktaki görüşün oluşumda var olması diğerlerin temsil edilmemesini esas alan temsil mekanizmasıdır. Günümüzde temsil mekanizmalarında tercih edilen yönteme göre demokrasiler “çoğunlukçu demokrasi” veya “çoğulcu demokrasi” şeklinde adlandırılmaktadır. Halbuki gerçek bir demokraside çoğunlukçuluk veya çoğulculuk, bir bütün olarak demokrasinin/demokratik yapının değil, demokratik erklerin vasıfları ve sıfatları olabilir. Çoğulculuk ve çoğunlukçuluk prensiplerinden her biri, demokrasinin üç erkinin demokratik meşruiyet doğrultusunda oluşumunda, yani halkın demokratik erklerde temsilinde ayrı ayrı uygulanması gereken temsil mekanizmalarıdır. İşte tam bu noktada soru hangi erkte hangi temsil mekanizmasının uygulanacağı/uygulanması gerekliliğidir. Bu soruya demokrasinin doğası ile uyumlu ve sağlıklı bir cevabı tespit edebilmek ve ortaya koyabilmek için, her bir erkin demokratik düzen içindeki var oluş amacını, tarifini bilmek gerekmektedir.

Gerekçelerini hemen peşinden açıklamak şartı ile, sonda söyleyeceğim hükmü başta söylemek isterim: Demokrasinin üç erkinden yasama ve yargı erklerinin oluşumunda çoğulculuk; yürütme erkinin oluşumunda ise çoğunlukçuluk prensipleri birer temsil mekanizması olarak uygulanmalıdır.

Gerekçelerine gelince…

Yasama, “Genel, soyut, objektif ve sürekli nitelikte kurallar koyma” [2] anlamında yasa yapma, yasa koyma, yasa değiştirme, yasa kaldırma ve denetleme yapma görevi bulunan demokratik erktir. Bunun için de beraber bir arada yaşama iradesi göstererek bir arada yaşayan ve kavramının doğası gereği heterojen insan topluluğundan oluşan toplumun tümü üzerinde geçerli olacak yasaların, toplumun en geniş ve  alabildiğine çeşitli heterojen bileşenlerinin katılımı ve temsili ile hazırlanması gerekir. Bu çeşitliliğin yasama erkinin doğası gereği oluşumuna yansıması gereği, aynı zamanda bir temsil mekanizması olarak çoğulculuğu elzem ve kaçınılmaz kılar. Çünkü erkin oluşumunda gerekli ve şart olan  çeşitlilik ancak çoğulcu bir temsil mekanizmasının uygulanması ile mümkündür. Çoğulculuk yerine çoğunlukçu bir temsil mekanizmasını yasama organının oluşumunda uyguladığımızda ise, yasama erkinin var oluş amacı ve işlevlerinin aksine, çeşitliliğin sağlanamadığı ve dolayısı ile amacın ve demokratik meşruiyetin sakatlandığı bir yasama erki ortaya çıkar. Toplumun heterojen bileşenleri yasama erkinde gereği gibi temsil edilemedikleri için kendilerini dolaylı ya da doğrudan ilgilendiren yasama faaliyetlerine, temsil ve müzakere süreçlerine katılamayacaklardır. Böylesi bir yasama erkinin, erkin demokratik amacına ters düştüğü gerçeği bir tarafa, gereken temsil mekanizması ile oluşmadığı için demokratik meşruiyetine de halel gelmiş olacağı açıktır.

Yargı, yasama organı tarafından yapılan yasalara göre, tarafsız ve bağımsız mahkemelerce “bir olay veya olgunun doğuşuna etken olan sebeplerin de göz önünde bulundurularak değerlendirilmesi sonucu verilen karar”ı[3] ortaya koyma ve yasama ve yürütme erklerinin hukuki denetimini yapma yetkisi olan erktir. Bu yönüyle bazen insanlar hakkında geri dönüşü ve telafisi olmayan hayati kararlar verme yetkisi de olan bir erktir. Tek sesli, tek görüşlü olması durumunda verilen kararın sıhhati tartışmalıdır. Bunun içindir ki pek çok hukuk sisteminde idam cezaları en az üç kişilik bir mahkeme heyetinin oybirliği ile verilir. Hukuki kararı alan hakimler heyetinin -heyet içinde sayısal ağırlığı teşkil etmesine müsaade edilmeksizin- farklı kaynaklardan ve dünya görüşlerinden gelen üyelerden oluşması, verilen kararın isabet yüzdesini ve sıhhatini arttırır.

Birbirine benzemez hakimlerin verdiği kararın sıhhati, çoğunlukçuluk yöntemi ile seçilmiş, birbirine benzeyen, üstelik bayağı benzeyen hakimler heyetinin verdiği kararın sıhhatinden çok daha fazladır. Mantık basit: sayısal ağırlığı ve üstünlüğü kimsenin veya hiçbir fikri grubun tek başına sağlayamadığı çok sesli bir yapıda, salt çoğunluk şartına uyularak verilmiş bir karar mı daha sağlıklı olur, yoksa bütün üyelerin veya üyelerin çoğunun birbirine benzediği, sayısal ağırlık veya üstünlüğü bir zümrenin tek başına sağladığı tek sesli bir yapıda verilmiş bir karar mı?

Hiç şüphesiz, sayısal ağırlığı ve üstünlüğü kimsenin veya hiçbir fikri grubun tek başına sağlayamadığı çok sesli bir yapıda, salt çoğunluk şartına uyularak verilecek bir kararda hakimler heyetinin karar öncesi hukuki müzakereler sürecinde birbirlerini ikna etmek için kullanacakları argüman ve jargon salt -evrensel anlamda- hukuki olacaktır. Bu da kararın sıhhatini arttıran bir etkendir. Buna mukabil bütün üyelerin veya üyelerin çoğunun birbirine benzediği, bir grubun ya da zümrenin tek başına salt çoğunluğu sağlayabilecek sayısal ağırlık veya üstünlüğe sahip olduğu tek sesli bir hakimler heyetinin karar öncesi hukuki müzakere süreçlerinde argüman ve jargonların salt hukuki olması beklenemez; daha ziyade ideoloji, nepotizm, siyaset vb. hukuk dışı nosyonların etkili olması beklenebilir. Bütün bu sebeplerle yargı erkinin oluşumunda uygulanması gereken temsil mekanizması çoğunlukçuluk değil, çoğulculuktur.

Yürütme erki, yasama erkinin belirlediği yasalar çerçevesinde ve yargı erkinin hukuki denetimi altında, demokratik sistem içinde başta hükümet olmak üzere, “merkezî yönetim ve yerinden yönetim kuruluşlarının hepsi”[4] ile oluşan ve uygulama yapan, icra ile yetkili erktir. İcra ve uygulama ise en ideal anlamı ile tekil irade ile yapılabilecek işlerdir. İradenin bölündüğü ve çeşitlendiği durumlarda, yani idarenin çoğul bir kimlik kazandığı durumlarda icra ve uygulama işlerini yerine getirmek güçleşecektir; zira iradenin çoğul bir yapıya bürünüp çeşitlenmesi, bir komplikasyon olarak yürütme erkinde, yani idarede şizofreniye (idari şizofreni), ya da en hafif tabirle idareyi oluşturan farklı iradeler arası bir idari iç çatışmaya yol açması kuvvetle muhtemeldir.  Bu da yürütme erkinin oluşumunda temsil mekanizmalarından çoğunlukçuluğun uygulanması gerekliliğini ortaya koyar. Yürütme erkinde icra ve idare için daha işler ve ideal olan tekil irade ancak yürütme erkinin oluşumunda çoğunlukçu bir temsil mekanizmasının uygulanması ile sağlanabilir. Yürütme erkinin oluşumunda çoğulcu temsil mekanizması uygulamaya kalkarsanız, çok başlılıktan ötürü -ideal anlamda- “idare” edemez, bir karar alıp uygulayamazsınız.


[1] “[…] government of the people, by the people, for the people […]” Amerika Birleşik Devletleri’nin 16. Başkanı Abrahamn Lincoln’ün 19 Kasım 1863 tarihli  “Gettysburg Address” (Gettysburg Hitabesi) isimli konuşmasından. (http://en.wikipedia.org/wiki/Gettysburg_Address)

[2] Türk Dil Kurumu, Güncel Türkçe Sözlük, “Yasama” maddesinin ikinci anlamı. (http://www.tdk.gov.tr/TR/Genel/SozBul.aspx?F6E10F8892433CFFAAF6AA849816B2EF4376734BED947CDE&Kelime=yasama)

[3] Türk Dil Kurumu, Güncel Türkçe Sözlük, “Yargı” maddesinin ikinci anlamı.(http://www.tdk.gov.tr/TR/Genel/SozBul.aspx?F6E10F8892433CFFAAF6AA849816B2EF4376734BED947CDE&Kelime=yarg%c4%b1)

[4] Türk Dil Kurumu, Güncel Türkçe Sözlük, “Yürütme” maddesinin üçüncü anlamı.(http://www.tdk.gov.tr/TR/Genel/SozBul.aspx?F6E10F8892433CFFAAF6AA849816B2EF4376734BED947CDE&Kelime=y%c3%bcr%c3%bctme)

Enikonu Her Konu için 0 cevap

  1. Andrewpaupt diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Reliable material. With thanks.

    viagra cost webster massachusetts lipitor and viagra
    generic viagra
    common spice viagra – https://genericviagramsl.com

    DavidErymn
    Terencepoent
    VictorDem

  2. Andrewpaupt diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    You actually expressed that superbly!

    viagra sample india uk viagra london
    viagra 100mg
    viagra pages search edinburgh find – https://genericviagrarcp.com

    DavidErymn
    Terencepoent
    VictorDem

  3. Andrewpaupt diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Thanks a lot, A lot of posts.

    viagra herbal substitute viagra approved 1998
    viagra online
    how to make liquid viagra – https://genericviagramsl.com

    DavidErymn
    Terencepoent
    VictorDem

  4. Andrewpaupt diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Cheers. Lots of content!

    viagra military negotiation tool effexor viagra
    buy viagra online
    viagra newsletter sign up canadian pharmacy – https://genericviagrantx.com

    DavidErymn
    Terencepoent
    VictorDem

  5. Andrewpaupt diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Regards! Valuable information.

    can you use viagra with cialis side effects of viagra
    generic viagra
    viagra pct patent application 1994 – https://genericviagramsl.com

    DavidErymn
    Terencepoent
    VictorDem

  6. Andrewpaupt diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Nicely put. Regards.

    viagra aid viagra federal express
    viagra without a doctor prescription
    viagra injustice – https://genericviagrantx.com

    DavidErymn
    Terencepoent
    VictorDem

  7. Andrewpaupt diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    You have made your point extremely well!.

    sildenafil citrate discount viagra viva viagra wild horses
    viagra generic
    compare viagra levitra celias – https://genericviagrarcp.com

    DavidErymn
    Terencepoent
    VictorDem

  8. Andrewpaupt diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Seriously plenty of very good data!

    viagra and birth control usfda patent expiration date for viagra
    viagra without a doctors prescription
    indigestion with viagra – https://genericviagrarcp.com

    DavidErymn
    Terencepoent
    VictorDem

  9. Andrewpaupt diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    With thanks! I like it!

    viagra for younger men fake viagra tastes different
    generic viagra 100mg
    cheap viagra super active – https://genericviagrantx.com

    DavidErymn
    Terencepoent
    VictorDem

  10. Andrewpaupt diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    With thanks, Plenty of knowledge.

    viagra celais viagra 1.79
    viagra 100mg
    milf viagra – https://genericviagrantx.com

    DavidErymn
    Terencepoent
    VictorDem

  11. Andrewpaupt diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Many thanks. Lots of material.

    viagra us forums norvasc viagra adverse reaction
    viagra pills
    jo wang viagra – https://genericviagrarcp.com

    DavidErymn
    Terencepoent
    VictorDem

  12. Andrewpaupt diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Appreciate it, A lot of tips.

    viagra no prescription overnite shipping viagra bob is happy commercial
    viagra 100mg
    erections without viagra – https://genericviagrarcp.com

    DavidErymn
    Terencepoent
    VictorDem

  13. Andrewpaupt diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Appreciate it. Numerous content!

    is viagra pro viagra suppositories heparin ivf
    buy viagra
    viagra from uk – https://genericviagrarcp.com

    DavidErymn
    Terencepoent
    VictorDem

  14. Andrewpaupt diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Awesome posts, Regards.

    photos of viagra effect buy online viagra phentermine xanax
    viagra 100mg
    viagra in egypt – https://genericviagrarcp.com

    DavidErymn
    Terencepoent
    VictorDem

  15. Andrewpaupt diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Useful write ups. Kudos.

    viagra stoke on trent novocaine interaction with viagra
    generic viagra
    viagra paten – https://genericviagrantx.com

    DavidErymn
    Terencepoent
    VictorDem

  16. Andrewpaupt diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Really a lot of excellent information!

    viagra and nitro treatments viagra extasy tables pills
    viagra for sale uk
    buy viagra meds online – https://genericviagramsl.com

    DavidErymn
    Terencepoent
    VictorDem

  17. Andrewpaupt diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Kudos! Numerous tips!

    how too make homemade viagra experation date viagra
    viagra pills
    88 keys stay up viagra full – https://genericviagrantx.com

    DavidErymn
    Terencepoent
    VictorDem

  18. Andrewpaupt diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Regards, Plenty of tips!

    is there a viagra alternative viagra levitra increase penis size
    generic viagra online
    personalized gifts cheap viagra – https://genericviagrarcp.com

    DavidErymn
    Terencepoent
    VictorDem

  19. Andrewpaupt diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Thanks. Excellent stuff!

    viagra contents compounds synergistic with viagra
    generic viagra online
    online viagra india – https://genericviagrarcp.com

    DavidErymn
    Terencepoent
    VictorDem

  20. Andrewpaupt diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Fine posts. Thanks.

    viagra negotiation tool drug interations vicodin valium viagra
    viagra pills
    buy viagra online safe – https://genericviagramsl.com

    DavidErymn
    Terencepoent
    VictorDem

  21. Andrewpaupt diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    You explained that very well.

    viagra and cataracks viagra recipe
    generic viagra 100mg
    viagra recommended dosage – https://genericviagramsl.com

    DavidErymn
    Terencepoent
    VictorDem

  22. Andrewpaupt diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Fine material. Regards!

    viagra generic viagra rx affiliate
    cheap viagra
    search viagra viagra edinburgh – https://genericviagrantx.com

    DavidErymn
    Terencepoent
    VictorDem

  23. Andrewpaupt diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    This is nicely said. !

    viagra generika schweiz viagra 30 discount
    viagra online
    viagra suppositories ivf ashermans – https://genericviagrantx.com

    DavidErymn
    Terencepoent
    VictorDem

  24. Andrewpaupt diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    You mentioned it fantastically.

    viagra rogain online sales hotmail sends viagra email
    generic viagra 100mg
    buy viagra in the uk – https://genericviagrantx.com

    DavidErymn
    Terencepoent
    VictorDem

  25. Andrewpaupt diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Thanks a lot, I enjoy it.

    walmart viagra cost 2009 walgreen viagra
    viagra online
    roy mercer dachshund viagra – https://genericviagramsl.com

    DavidErymn
    Terencepoent
    VictorDem

  26. Andrewpaupt diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Kudos! Quite a lot of data!

    buy viagra wholesale name cheap viagra text cheap viagra
    viagra pills
    viagra misleading – https://genericviagrantx.com

    DavidErymn
    Terencepoent
    VictorDem

  27. Andrewpaupt diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Really plenty of superb knowledge!

    cialis vs viagra gay men dose low viagra cialis drug
    viagra without a doctors prescription
    dangers of viagra – https://genericviagramsl.com

    DavidErymn
    Terencepoent
    VictorDem

  28. Andrewpaupt diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Kudos! Quite a lot of data.

    viagra psuedo viagra test positive after duration
    cheap viagra
    viagra erection lenght – https://genericviagramsl.com

    DavidErymn
    Terencepoent
    VictorDem

  29. Andrewpaupt diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Thank you. Ample info!

    edinburgh articleid charles linskaill viagra geniune viagra
    buy viagra
    pfizer sales of viagra in canada – https://genericviagrarcp.com

    DavidErymn
    Terencepoent
    VictorDem

  30. Andrewpaupt diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Regards, I value this.

    philadelphia urology viagra condoms and viagra government soldiers
    viagra without a doctors prescription
    reid viagra – https://genericviagrantx.com

    DavidErymn
    Terencepoent
    VictorDem

  31. Andrewpaupt diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    You actually mentioned it exceptionally well.

    girl viagra tube how viagra saves christmas
    generic viagra
    viagra colm begley – https://genericviagrantx.com

    DavidErymn
    Terencepoent
    VictorDem

  32. Andrewpaupt diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Excellent advice. Many thanks!

    price viagra generic viagra caverta cialis cheap
    viagra pills
    online viagra without a prescription – https://genericviagrarcp.com

    DavidErymn
    Terencepoent
    VictorDem

  33. Andrewpaupt diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    You actually stated it really well.

    viagra canada deliver viagra pounding milf
    buy viagra online
    vision problems while using viagra – https://genericviagrantx.com

    DavidErymn
    Terencepoent
    VictorDem

  34. Andrewpaupt diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    You actually explained it adequately.

    what to know abouth viagra jelly types of viagra
    generic viagra online
    viagra prior to mountain climbing – https://genericviagrantx.com

    DavidErymn
    Terencepoent
    VictorDem

  35. Andrewpaupt diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Really lots of amazing knowledge!

    effects of viagra blog female viagra pill
    viagra pills
    viagra price strategy – https://genericviagramsl.com

    DavidErymn
    Terencepoent
    VictorDem

  36. Andrewpaupt diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    You said that adequately!

    cheap viagra prices online generic viagra
    generic viagra
    oklahoma online viagra – https://genericviagrantx.com

    DavidErymn
    Terencepoent
    VictorDem

  37. Andrewpaupt diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Kudos. Excellent information.

    chewable viagra viagra phase iii trials
    generic viagra
    why viagra would be ineffective – https://genericviagramsl.com

    DavidErymn
    Terencepoent
    VictorDem

  38. Andrewpaupt diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    You made your position very effectively!!

    viagra online au does viagra make you bigger
    generic viagra
    viagra landscaping – https://genericviagramsl.com

    DavidErymn
    Terencepoent
    VictorDem

  39. Andrewpaupt diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    This is nicely expressed. .

    50mg of viagra doesn’t work what does viagra do for women
    viagra without a doctor prescription
    cheapest place buy viagra online – https://genericviagrarcp.com

    DavidErymn
    Terencepoent
    VictorDem

  40. Andrewpaupt diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Really all kinds of wonderful information!

    woman take viagra for men buy viagra in hong kong
    buy viagra
    viagra’s corporate office photos – https://genericviagrarcp.com

    DavidErymn
    Terencepoent
    VictorDem

  41. Andrewpaupt diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Appreciate it, Ample material!

    viagra patanol online drug stores metrogel make viagra
    generic viagra online
    viagra and milwaukee public schools – https://genericviagramsl.com

    DavidErymn
    Terencepoent
    VictorDem

  42. Andrewpaupt diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    You suggested it terrifically!

    viagra drug zenegra viagra no prescription needed cheap
    generic viagra
    serotonin viagra sale – https://genericviagramsl.com

    DavidErymn
    Terencepoent
    VictorDem

  43. Andrewpaupt diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Thanks, Numerous content.

    best instructions for taking generic viagra viagra logo picture
    viagra 100mg
    search viagra edinburgh pages news – https://genericviagrarcp.com

    DavidErymn
    Terencepoent
    VictorDem

  44. Andrewpaupt diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Whoa plenty of terrific material!

    how frequently can you take viagra 50 cent generic viagra
    viagra without a doctors prescription
    viagra and gay wrestling – https://genericviagrarcp.com

    DavidErymn
    Terencepoent
    VictorDem

  45. Andrewpaupt diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    You made your point quite clearly.!

    viagra additative buy viagra in uk
    viagra for women
    blog viagra – https://genericviagrarcp.com

    DavidErymn
    Terencepoent
    VictorDem

  46. Andrewpaupt diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Many thanks. I value it.

    viagra pro reviews out of court settlement for viagra
    generic viagra 100mg
    viagra time – https://genericviagrarcp.com

    DavidErymn
    Terencepoent
    VictorDem

  47. Andrewpaupt diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Wonderful material. Thank you.

    viagra for animals low cost viagra
    buy generic viagra
    viagra used instead of nitric oxide – https://genericviagrarcp.com

    DavidErymn
    Terencepoent
    VictorDem

  48. Andrewpaupt diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Thank you. Plenty of stuff.

    levitra cialis viagra price herbal alternative viagra levitra herb
    viagra without a doctor prescription
    jelquing on viagra – https://genericviagramsl.com

    DavidErymn
    Terencepoent
    VictorDem

  49. Andrewpaupt diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Incredible lots of very good tips!

    viagra lawsuits won in 2010 side affect of viagra
    generic viagra online
    viagra times – https://genericviagrantx.com

    DavidErymn
    Terencepoent
    VictorDem

  50. Andrewpaupt diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Amazing plenty of excellent tips.

    how by viagra cheap generic viagra substitute
    viagra for women
    2buy levitra viagra – https://genericviagramsl.com

    DavidErymn
    Terencepoent
    VictorDem

  51. Andrewpaupt diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Valuable facts. Appreciate it!

    how many of viagra crush viagra tablets
    viagra generic
    generic viagra versus tadalafil – https://genericviagrantx.com

    DavidErymn
    Terencepoent
    VictorDem

  52. Andrewpaupt diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Regards, Plenty of stuff!

    viagra didn’t work viagra buyer
    viagra 100mg
    what is generic viagra – https://genericviagrantx.com

    DavidErymn
    Terencepoent
    VictorDem

  53. Andrewpaupt diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Nicely put, Regards.

    video viagra cheapest viagra prices canada
    viagra without a doctors prescription
    natural viagra for women – https://genericviagrarcp.com

    DavidErymn
    Terencepoent
    VictorDem

  54. Andrewpaupt diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Great data, Kudos!

    which viagra why my viagra wont work
    generic viagra
    are coreg and viagra compatible – https://genericviagrarcp.com

    DavidErymn
    Terencepoent
    VictorDem

  55. Andrewpaupt diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Whoa a lot of very good facts.

    generic viagra india viagra comments
    generic viagra online
    viagra dosage suhagra – https://genericviagrantx.com

    DavidErymn
    Terencepoent
    VictorDem

  56. Andrewpaupt diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    This is nicely put. !

    what to expect from viagra viagra and drug interactions
    viagra 100mg
    viagra canada cost coverage – https://genericviagrarcp.com

    DavidErymn
    Terencepoent
    VictorDem

  57. Andrewpaupt diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    You said it perfectly.!

    nra viagra offer viagra interaction with nebivolol
    cheap viagra
    erection after orgasm viagra – https://genericviagramsl.com

    DavidErymn
    Terencepoent
    VictorDem

  58. Andrewpaupt diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Amazing many of amazing advice.

    viagra and other companies viagra sad experience
    buy viagra online
    chords for viagra in the water – https://genericviagramsl.com

    DavidErymn
    Terencepoent
    VictorDem

  59. Andrewpaupt diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Excellent content. Many thanks.

    generic viagra and india giant viagra pill
    generic viagra online
    rutabaga viagra – https://genericviagrarcp.com

    DavidErymn
    Terencepoent
    VictorDem

  60. Andrewpaupt diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    You actually explained this very well.

    viagra ireland on line viagra commercial canyon lodge
    viagra online
    is generic viagra harmful – https://genericviagrarcp.com

    DavidErymn
    Terencepoent
    VictorDem

  61. Andrewpaupt diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Thanks a lot, I like it.

    cheap authentic viagra one day shipping cialis viagra ranbaxy cheap
    generic viagra 100mg
    celebrity endorsments viagra – https://genericviagramsl.com

    DavidErymn
    Terencepoent
    VictorDem

  62. Andrewpaupt diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    You’ve made your point!

    viagra and blindness take viagra before using penis pump
    viagra pills
    does cvs minute clinic offer viagra – https://genericviagramsl.com

    DavidErymn
    Terencepoent
    VictorDem

  63. Andrewpaupt diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Fantastic information, With thanks!

    viagra international shipping order viagra falls 2 porn
    buy viagra
    uses of vega viagra – https://genericviagrarcp.com

    DavidErymn
    Terencepoent
    VictorDem

  64. Andrewpaupt diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Regards, Numerous content!

    der kleine nils viagra paris france cheep viagra
    generic viagra
    what are the ingredients in viagra – https://genericviagrarcp.com

    DavidErymn
    Terencepoent
    VictorDem

  65. Andrewpaupt diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    With thanks! I like it.

    paypal viagra and cialis sites never take steroids and viagra
    viagra online
    viagra mail order prescriptions – https://genericviagramsl.com

    DavidErymn
    Terencepoent
    VictorDem

  66. Andrewpaupt diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    You actually expressed it exceptionally well!

    viagra racing pure theatrical viagra
    generic viagra 100mg
    buy viagra while overseas – https://genericviagramsl.com

    DavidErymn
    Terencepoent
    VictorDem

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir