Enikonu Her Konu

Yasama, Yürütme ve Yargıda Çoğulculuk ve Çoğunlukçuluk Uygulamaları

Demokrasi, Abraham Lincoln’ün tabiri ile “halkın, halk tarafından halk için yönetilmesi”dir[1] ve bu yönetimin de, “iktidar”ı tecezzi şekli esas alınan  Montesquieu’den beri -asla diktatoryaya dönüşmesin diye- yasama, yürütme ve yargı şeklinde üçe ayrılması bir genel kabul halini almıştır.

Demokrasiyi oluşturan bu erklerde meşruiyetin kaynağı halkın temsili önemlidir ki buna demokratik meşruiyet denir; erkin demokratik meşruiyetini, oluşumunun ne kadarının halk tarafından ve doğrudan yapıldığı belirler. Demokratik meşruiyet için demokrasinin erklerinden her birine, halkın, mümkün olduğu kadar doğrudan seçimlerle temsilci/üye belirlemesi gerekir. Demokratik meşruiyet adına temsil mekanizması kurulurken hangi erkte nasıl bir sistem uygulanacağı problemi ortaya çıkar. Demokratik meşruiyet adına temsilde, temelde iki demokratik model vardır: (1) Adına çoğulculuk (pluralizm) dediğimiz, herhangi bir konu veya oluşumda çeşitliliğin ve buna bağlı olarak birçok görüşün/unsurun tesir ve temsilini esas alan temsil mekanizması ve (2) adına çoğunlukçuluk (majoriteryanizm) dediğimiz, sadece çoğunluktaki görüşün oluşumda var olması diğerlerin temsil edilmemesini esas alan temsil mekanizmasıdır. Günümüzde temsil mekanizmalarında tercih edilen yönteme göre demokrasiler “çoğunlukçu demokrasi” veya “çoğulcu demokrasi” şeklinde adlandırılmaktadır. Halbuki gerçek bir demokraside çoğunlukçuluk veya çoğulculuk, bir bütün olarak demokrasinin/demokratik yapının değil, demokratik erklerin vasıfları ve sıfatları olabilir. Çoğulculuk ve çoğunlukçuluk prensiplerinden her biri, demokrasinin üç erkinin demokratik meşruiyet doğrultusunda oluşumunda, yani halkın demokratik erklerde temsilinde ayrı ayrı uygulanması gereken temsil mekanizmalarıdır. İşte tam bu noktada soru hangi erkte hangi temsil mekanizmasının uygulanacağı/uygulanması gerekliliğidir. Bu soruya demokrasinin doğası ile uyumlu ve sağlıklı bir cevabı tespit edebilmek ve ortaya koyabilmek için, her bir erkin demokratik düzen içindeki var oluş amacını, tarifini bilmek gerekmektedir.

Gerekçelerini hemen peşinden açıklamak şartı ile, sonda söyleyeceğim hükmü başta söylemek isterim: Demokrasinin üç erkinden yasama ve yargı erklerinin oluşumunda çoğulculuk; yürütme erkinin oluşumunda ise çoğunlukçuluk prensipleri birer temsil mekanizması olarak uygulanmalıdır.

Gerekçelerine gelince…

Yasama, “Genel, soyut, objektif ve sürekli nitelikte kurallar koyma” [2] anlamında yasa yapma, yasa koyma, yasa değiştirme, yasa kaldırma ve denetleme yapma görevi bulunan demokratik erktir. Bunun için de beraber bir arada yaşama iradesi göstererek bir arada yaşayan ve kavramının doğası gereği heterojen insan topluluğundan oluşan toplumun tümü üzerinde geçerli olacak yasaların, toplumun en geniş ve  alabildiğine çeşitli heterojen bileşenlerinin katılımı ve temsili ile hazırlanması gerekir. Bu çeşitliliğin yasama erkinin doğası gereği oluşumuna yansıması gereği, aynı zamanda bir temsil mekanizması olarak çoğulculuğu elzem ve kaçınılmaz kılar. Çünkü erkin oluşumunda gerekli ve şart olan  çeşitlilik ancak çoğulcu bir temsil mekanizmasının uygulanması ile mümkündür. Çoğulculuk yerine çoğunlukçu bir temsil mekanizmasını yasama organının oluşumunda uyguladığımızda ise, yasama erkinin var oluş amacı ve işlevlerinin aksine, çeşitliliğin sağlanamadığı ve dolayısı ile amacın ve demokratik meşruiyetin sakatlandığı bir yasama erki ortaya çıkar. Toplumun heterojen bileşenleri yasama erkinde gereği gibi temsil edilemedikleri için kendilerini dolaylı ya da doğrudan ilgilendiren yasama faaliyetlerine, temsil ve müzakere süreçlerine katılamayacaklardır. Böylesi bir yasama erkinin, erkin demokratik amacına ters düştüğü gerçeği bir tarafa, gereken temsil mekanizması ile oluşmadığı için demokratik meşruiyetine de halel gelmiş olacağı açıktır.

Yargı, yasama organı tarafından yapılan yasalara göre, tarafsız ve bağımsız mahkemelerce “bir olay veya olgunun doğuşuna etken olan sebeplerin de göz önünde bulundurularak değerlendirilmesi sonucu verilen karar”ı[3] ortaya koyma ve yasama ve yürütme erklerinin hukuki denetimini yapma yetkisi olan erktir. Bu yönüyle bazen insanlar hakkında geri dönüşü ve telafisi olmayan hayati kararlar verme yetkisi de olan bir erktir. Tek sesli, tek görüşlü olması durumunda verilen kararın sıhhati tartışmalıdır. Bunun içindir ki pek çok hukuk sisteminde idam cezaları en az üç kişilik bir mahkeme heyetinin oybirliği ile verilir. Hukuki kararı alan hakimler heyetinin -heyet içinde sayısal ağırlığı teşkil etmesine müsaade edilmeksizin- farklı kaynaklardan ve dünya görüşlerinden gelen üyelerden oluşması, verilen kararın isabet yüzdesini ve sıhhatini arttırır.

Birbirine benzemez hakimlerin verdiği kararın sıhhati, çoğunlukçuluk yöntemi ile seçilmiş, birbirine benzeyen, üstelik bayağı benzeyen hakimler heyetinin verdiği kararın sıhhatinden çok daha fazladır. Mantık basit: sayısal ağırlığı ve üstünlüğü kimsenin veya hiçbir fikri grubun tek başına sağlayamadığı çok sesli bir yapıda, salt çoğunluk şartına uyularak verilmiş bir karar mı daha sağlıklı olur, yoksa bütün üyelerin veya üyelerin çoğunun birbirine benzediği, sayısal ağırlık veya üstünlüğü bir zümrenin tek başına sağladığı tek sesli bir yapıda verilmiş bir karar mı?

Hiç şüphesiz, sayısal ağırlığı ve üstünlüğü kimsenin veya hiçbir fikri grubun tek başına sağlayamadığı çok sesli bir yapıda, salt çoğunluk şartına uyularak verilecek bir kararda hakimler heyetinin karar öncesi hukuki müzakereler sürecinde birbirlerini ikna etmek için kullanacakları argüman ve jargon salt -evrensel anlamda- hukuki olacaktır. Bu da kararın sıhhatini arttıran bir etkendir. Buna mukabil bütün üyelerin veya üyelerin çoğunun birbirine benzediği, bir grubun ya da zümrenin tek başına salt çoğunluğu sağlayabilecek sayısal ağırlık veya üstünlüğe sahip olduğu tek sesli bir hakimler heyetinin karar öncesi hukuki müzakere süreçlerinde argüman ve jargonların salt hukuki olması beklenemez; daha ziyade ideoloji, nepotizm, siyaset vb. hukuk dışı nosyonların etkili olması beklenebilir. Bütün bu sebeplerle yargı erkinin oluşumunda uygulanması gereken temsil mekanizması çoğunlukçuluk değil, çoğulculuktur.

Yürütme erki, yasama erkinin belirlediği yasalar çerçevesinde ve yargı erkinin hukuki denetimi altında, demokratik sistem içinde başta hükümet olmak üzere, “merkezî yönetim ve yerinden yönetim kuruluşlarının hepsi”[4] ile oluşan ve uygulama yapan, icra ile yetkili erktir. İcra ve uygulama ise en ideal anlamı ile tekil irade ile yapılabilecek işlerdir. İradenin bölündüğü ve çeşitlendiği durumlarda, yani idarenin çoğul bir kimlik kazandığı durumlarda icra ve uygulama işlerini yerine getirmek güçleşecektir; zira iradenin çoğul bir yapıya bürünüp çeşitlenmesi, bir komplikasyon olarak yürütme erkinde, yani idarede şizofreniye (idari şizofreni), ya da en hafif tabirle idareyi oluşturan farklı iradeler arası bir idari iç çatışmaya yol açması kuvvetle muhtemeldir.  Bu da yürütme erkinin oluşumunda temsil mekanizmalarından çoğunlukçuluğun uygulanması gerekliliğini ortaya koyar. Yürütme erkinde icra ve idare için daha işler ve ideal olan tekil irade ancak yürütme erkinin oluşumunda çoğunlukçu bir temsil mekanizmasının uygulanması ile sağlanabilir. Yürütme erkinin oluşumunda çoğulcu temsil mekanizması uygulamaya kalkarsanız, çok başlılıktan ötürü -ideal anlamda- “idare” edemez, bir karar alıp uygulayamazsınız.


[1] “[…] government of the people, by the people, for the people […]” Amerika Birleşik Devletleri’nin 16. Başkanı Abrahamn Lincoln’ün 19 Kasım 1863 tarihli  “Gettysburg Address” (Gettysburg Hitabesi) isimli konuşmasından. (http://en.wikipedia.org/wiki/Gettysburg_Address)

[2] Türk Dil Kurumu, Güncel Türkçe Sözlük, “Yasama” maddesinin ikinci anlamı. (http://www.tdk.gov.tr/TR/Genel/SozBul.aspx?F6E10F8892433CFFAAF6AA849816B2EF4376734BED947CDE&Kelime=yasama)

[3] Türk Dil Kurumu, Güncel Türkçe Sözlük, “Yargı” maddesinin ikinci anlamı.(http://www.tdk.gov.tr/TR/Genel/SozBul.aspx?F6E10F8892433CFFAAF6AA849816B2EF4376734BED947CDE&Kelime=yarg%c4%b1)

[4] Türk Dil Kurumu, Güncel Türkçe Sözlük, “Yürütme” maddesinin üçüncü anlamı.(http://www.tdk.gov.tr/TR/Genel/SozBul.aspx?F6E10F8892433CFFAAF6AA849816B2EF4376734BED947CDE&Kelime=y%c3%bcr%c3%bctme)

Enikonu Her Konu için 0 cevap

  1. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Kudos! An abundance of stuff.

    http://cialismsnrx.com/
    recommended cialis dosage
    cialis 20mg
    cialis viagra buy online
    cialis 20mg

  2. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Nicely put. Thanks!
    https://www.cialismim.com/
    can i break my cialis in half
    buy cialis online
    cialis diario precio mexico
    buy cialis online

  3. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Thanks, Awesome stuff!
    http://cialismsnntx.com/
    cialis precio farmacia ahumada
    cialis online
    cialis gold 20mg
    cialis 20 mg

  4. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Cheers, I like this.
    http://cialisttk.com/
    can you cut cialis 20 half
    cialis online
    what is better than viagra and cialis
    cialis 20 mg

  5. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Very good postings, With thanks.
    http://cialisttk.com/
    boite de cialis 20mg
    cialis online
    cialis in russland
    cialis 20mg

  6. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    You’ve made your point pretty nicely!!
    https://www.cialisfidel.com/
    disfuncion erectil y cialis
    cialis generic
    siti affidabili per acquisto cialis
    cialis 20mg

  7. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    You said it perfectly.!
    http://cialispego.com/
    where can i buy cialis pills
    buy cialis online
    cialis effetti collaterali controindicazioni
    cialis generic

  8. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    This is nicely said! .
    http://cialismsnntx.com/
    what is the cost of cialis at walmart
    cialis 20 mg
    cialis ПЂО»О·ПЃОїП†ОїПЃО№ОµП‚
    cialis generic

  9. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Awesome material. Many thanks.
    http://cialisttk.com/
    medicamento mejor que el cialis
    cheap cialis
    cialis increases cortisol
    cialis without a doctor prescription

  10. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Many thanks, A good amount of stuff.

    http://cialispego.com/
    cialis etkisiz
    buy cialis online
    cialis post workout
    cialis 20 mg

  11. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    You actually mentioned that fantastically!
    https://www.cialisfidel.com/
    cialis and hiv
    cheap cialis
    conditionnement cialis
    cialis online

  12. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    This is nicely said. .
    http://cialismsnntx.com/
    prezzo cialis farmacie italiane
    cialis 20mg
    cialis em farmacia de manipulação
    cialis 20mg

  13. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Nicely put. Appreciate it!
    http://cialispego.com/
    cialis seroquel
    buy cialis online
    cialis 600
    cheap cialis

  14. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Regards. Great stuff!
    https://www.cialismim.com/
    cialis france ordonnance
    cialis online
    ioffer cialis
    cialis generic

  15. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    This is nicely put! .
    http://cialismsnrx.com/
    20 mg cialis effectiveness
    buy cialis online
    bula de cialis diario
    buy cialis online

  16. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Truly plenty of superb knowledge!
    https://www.cialisfidel.com/
    does cialis keep you hard after coming
    buy cialis online
    cialis precio en mexico df
    generic cialis

  17. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    You actually said this exceptionally well!
    http://cialismsnntx.com/
    tamsulosin vs cialis
    cialis 20mg
    avodart cialis interaction
    cialis without a doctor prescription

  18. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Appreciate it, Loads of forum posts.

    https://www.cialisfidel.com/
    taking cialis recreationally
    cialis online
    cialis 5mg preço
    cialis 20mg

  19. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Really lots of terrific tips.
    http://cialismsnntx.com/
    jual cialis tadalafil
    cheap cialis
    effet du cialis chez la femme
    cialis without a doctor prescription

  20. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Good posts. Thanks!
    http://cialismsnrx.com/
    cialis mas red bull
    cialis 20mg
    se puede tomar cialis y hacer ejercicio
    cialis without a doctor prescription

  21. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Great info, Appreciate it!
    http://cialismsnntx.com/
    qui connait le cialis
    cialis generic
    reasons cialis does not work
    generic cialis

  22. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Regards, Wonderful stuff!
    http://cialisttk.com/
    cialis package sizes
    buy cialis online
    anyone selling cialis
    cialis without a doctor prescription

  23. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Many thanks. I like this.
    http://cialismsnntx.com/
    cialis effects how long
    generic cialis
    does cialis work better the next day
    cheap cialis

  24. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Thanks. Ample information!

    http://cialispego.com/
    associazione viagra cialis
    generic cialis
    cialis 10 mg or 20 mg
    buy cialis online

  25. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Nicely put. Thank you.
    http://cialismsnntx.com/
    cialis e aciditГ 
    cialis without a doctor prescription
    can you drink when taking cialis
    cialis 20mg

  26. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    You actually stated it perfectly.
    http://cialispego.com/
    taking 2 5mg cialis pills
    cialis 20 mg
    cialis cost 20mg
    generic cialis

  27. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Fantastic write ups. Kudos!
    http://cialismsnrx.com/
    cialis over the counter in canada
    cialis online
    viagra cialis generico
    generic cialis

  28. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    With thanks! Plenty of advice!

    https://www.cialismim.com/
    how long has cialis been around
    generic cialis
    cialis prezzo in italia
    cialis generic

  29. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Amazing advice. Appreciate it!
    http://cialismsnrx.com/
    online cialis europe
    cialis generic
    can cialis cause dependence
    cialis generic

  30. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Seriously plenty of superb info.
    http://cialismsnrx.com/
    cialis nainen
    cialis 20 mg
    bringing cialis into australia
    cialis generic

  31. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    You said it adequately.!
    https://www.cialismim.com/
    cialis peak concentration
    generic cialis
    cialis positive nebenwirkungen
    cialis 20 mg

  32. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    With thanks. Very good information!
    http://cialismsnrx.com/
    cialis and imodium
    cialis 20 mg
    cialis de cuantos mg
    generic cialis

  33. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    You made your position extremely clearly..
    https://www.cialismim.com/
    what is the price of cialis 10mg
    cialis 20mg
    where can i get cialis fast
    generic cialis

  34. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Really all kinds of awesome material.
    https://www.cialisfidel.com/
    canada drugs online cialis
    generic cialis
    what works better levitra or cialis
    cheap cialis

  35. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Amazing many of awesome material.
    https://www.cialisfidel.com/
    donde puedo comprar cialis en mexico
    buy cialis online
    cheap cialis melbourne
    cialis without a doctor prescription

  36. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Thank you. Lots of info.

    http://cialispego.com/
    cialis con cocaina
    cialis 20 mg
    venta de cialis en usa
    cialis generic

  37. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Thank you, I enjoy it!
    http://cialispego.com/
    cialis spedizione rapida
    cialis generic
    cialis generika in der schweiz kaufen
    cialis generic

  38. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Regards! Plenty of write ups.

    https://www.cialisfidel.com/
    efectos de cialis 10 mg
    cialis 20 mg
    prescription needed for cialis
    cheap cialis

  39. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Kudos! A good amount of advice!

    http://cialismsnrx.com/
    does cialis have testosterone in it
    cialis without a doctor prescription
    pharmacie en ligne cialis original
    cialis 20 mg

  40. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    You actually said it well.
    https://www.cialismim.com/
    publicidad de cialis
    buy cialis online
    cialis duracion tratamiento
    cialis 20mg

  41. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Many thanks. Lots of material.

    http://cialispego.com/
    si tomo cialis puedo ingerir alcohol
    cialis online
    cialis bula 5mg
    buy cialis online

  42. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    You expressed it terrifically.
    http://cialismsnrx.com/
    5mg cialis online canada
    cheap cialis
    what is cialis ingredients
    cialis 20 mg

  43. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Kudos. I enjoy it.
    http://cialisttk.com/
    maximum strength of cialis
    cialis 20mg
    how safe is it to buy cialis online
    cialis without a doctor prescription

  44. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Position certainly applied..
    http://cialisttk.com/
    quanto tempo prima del rapporto va assunto il cialis
    cialis generic
    prezzo confezione cialis
    cialis without a doctor prescription

  45. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    You actually said it fantastically.
    http://cialismsnrx.com/
    buy cialis uk next day delivery
    buy cialis online
    cialis anotacija
    generic cialis

  46. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    This is nicely expressed! !
    http://cialispego.com/
    reviews generic cialis
    generic cialis
    what is the typical dose of cialis
    cialis 20 mg

  47. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Nicely put. Kudos.
    http://cialismsnrx.com/
    cialis ojos rojos
    generic cialis
    cialis side effects legs
    cialis online

  48. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Thank you, Terrific stuff.
    https://www.cialismim.com/
    cialis 20mg vs levitra
    cialis without a doctor prescription
    vente de cialis en tunisie
    cialis 20mg

  49. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    This is nicely said! .
    http://cialisttk.com/
    cialis and lotrel
    cialis 20 mg
    para que es bueno la cialis
    buy cialis online

  50. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Very well spoken certainly! !
    http://cialisttk.com/
    cialis jenter
    cheap cialis
    cialis en espagne
    cialis generic

  51. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Fantastic facts. Kudos.
    http://cialismsnrx.com/
    cialis 5 mg precio chile
    cialis generic
    cialis canadian healthcare
    cialis online

  52. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Whoa all kinds of great tips.
    https://www.cialisfidel.com/
    pharmacie lafayette prix du cialis
    cialis 20 mg
    cialis with arginine
    cialis online

  53. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Wow many of valuable material.
    http://cialispego.com/
    cialis free trial voucher
    cialis without a doctor prescription
    cialis o viagra mejor
    buy cialis online

  54. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Truly a good deal of amazing knowledge.
    https://www.cialismim.com/
    reacciones adversas cialis
    cialis without a doctor prescription
    precio cialis seguridad social
    cialis without a doctor prescription

  55. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Very good postings, Thank you.
    https://www.cialismim.com/
    cialis pastillas cuanto cuesta en mexico
    cialis 20 mg
    can i take priligy with cialis
    buy cialis online

  56. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Valuable info. Many thanks.
    http://cialismsnntx.com/
    maximum recommended dose of cialis
    cialis generic
    cialis generique brevet
    buy cialis online

  57. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Many thanks. Useful information!
    http://cialismsnntx.com/
    cialis eiaculazioni precoce
    cialis 20mg
    cialis for bph insurance coverage
    cialis generic

  58. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Cheers, I value this.
    https://www.cialismim.com/
    cialis lilly 20mg price
    buy cialis online
    cialis assistance programs
    cialis 20 mg

  59. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Info very well considered.!
    http://cialispego.com/
    jual cialis malaysia
    generic cialis
    acquisto cialis online forum
    cialis without a doctor prescription

  60. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    You actually reported it terrifically.
    http://cialismsnntx.com/
    cialis tabletta
    cialis generic
    cialis reviews drugs.com
    cheap cialis

  61. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    With thanks! Wonderful information!
    http://cialispego.com/
    oxyde nitrique et cialis
    buy cialis online
    viagra cialis wirkdauer
    buy cialis online

  62. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    You actually reported it fantastically!
    http://cialispego.com/
    acquista online cialis sicuro
    cialis online
    cialis 5mg prospecto
    cheap cialis

  63. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Great posts. Cheers!
    http://cialismsnntx.com/
    cialis brain hemorrhage
    cialis online
    can u drink alcohol with cialis
    cialis generic

  64. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Incredible all kinds of great information!
    http://cialismsnrx.com/
    donde puedo comprar cialis de 5mg
    cialis 20mg
    cialis dissolution
    cialis 20 mg

  65. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Reliable write ups. Thank you!
    https://www.cialismim.com/
    marketing strategy cialis
    cheap cialis
    cialis ranbaxy india
    cialis without a doctor prescription

  66. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Kudos! Lots of facts.

    http://cialismsnrx.com/
    cialis melhora desempenho
    cheap cialis
    cialis duchenne
    cialis 20 mg

  67. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Thanks a lot, A lot of advice!

    http://cialismsnntx.com/
    cialis feminino
    cialis online
    cialis en el peru
    cialis online

  68. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Information effectively applied!.
    http://cialisttk.com/
    cialis oder sildenafil
    generic cialis
    cialis coupon code
    cialis generic

  69. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    You revealed this adequately!
    http://cialismsnrx.com/
    cuales son los efectos de la pastilla cialis
    cialis generic
    what is a cialis overdose
    buy cialis online

  70. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Amazing many of beneficial material!
    http://cialismsnrx.com/
    cialis ulcer
    cialis without a doctor prescription
    que contient le cialis
    cheap cialis

  71. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Wonderful facts, Cheers!
    http://cialismsnrx.com/
    do i need prescription for cialis in uk
    cialis generic
    cialis bolivares
    cialis generic

  72. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    This is nicely expressed! !
    http://cialisttk.com/
    cialis therapie erfahrungsbericht
    cialis without a doctor prescription
    gГјvenilir cialis nerden alД±nД±r
    cialis online

  73. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Nicely put, Cheers!
    http://cialismsnrx.com/
    cialis pills what are for
    buy cialis online
    cialis receita medica portugal
    cialis without a doctor prescription

  74. Haroldhycle diyorki:
    Yorumunuz denetim için bekliyor.

    Thank you, Excellent information.
    http://cialispego.com/
    forum generiques cialis
    cialis without a doctor prescription
    prendre cialis 40 mg
    cialis 20mg

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir