SAKLI YILDIZLAR / HIDDEN STARS – Disleksi üzerine Erasmus+ Stratejik Ortaklık Projesi

Proje Hakkında
“Hidden Stars” – Erasmus+ Strategic Ortaklıklar Projesi (2014-2016)
Koordinator Kurum: Isparta İl Milli Eğitim Müdürlüğü – Isparta, Türkiye
Ortak Kurum: County School Inspectorate of Iaşi- Iaşi, Romania
Yerel Ortaklar:
– Özel Eğitim İlkokulu,Isparta
– Halk Sağlığı Müdürlüğü, Isparta
– “Oratio” National College of Speech Therapists, Iaşi
– “Dimitrie A. Sturdza” Middle School, Iaşi
Projenin Amaçları:
– Disleksili çocukların desteklenmesi amacıyla iyi uygulamaların değişimi için çeşitli yerel
otoriteler, okullar ve sağlık kuruluşları arasında işbirliği kurmak;
– Öğretmenlerin ve ailelerin disleksili çocukların ihtiyaçlarının karşılanmasına yönelik
olarak bilgilendirmesi, farkındalıklarının artırılması ve duyarlı hale getirilmeleri;
– Çocuklar ve aileleri üzerinde disleksiden kaynaklanan stresin azaltılması için doğru
eğitim yaklaşımları geliştirmek.
Projede Yürütülen Aktiviteler:
– Partner ülke hakkında hazırlanan öğrenciler üzerinde uygulanan bir anket. ( Ekler 1);
– 30 sorudan oluşan disleksi risk oranını ölçmek üzere hazırlanmış ve her iki ülkede toplam
620 ilkokul 1. ve 2. sınıf öğrencisi üzerinde uygulanan bir disleksi kontrol listesi.
– Sonuçlar – Kontrol Listesi uygulanan öğrencilerde disleksi risk oranı:
– 6 (Romanyalı Öğrenci) + 1 (Türk Öğrenci) disleksi;
– 12 (Romanyalı Öğrenci) + 14 (Türk Öğrenci) yüksek oranda disleksi riski ;
– 15 (Romanyalı Öğrenci) + 150 (Türk Öğrenci) düşük oranda disleksi riski ;
– 267 (Romanyalı Öğrenci) + 155 (Türk Öğrenci) disleksi riski yok
– Aile ve Öğretmen Rehberleri;
– Aile ve Öğretmenler için bilgilendirme konferansı;

– Disleksili öğrencilerde temel yaşam becerilerini geliştirmek için hazırlanan destekleyici
eğitim modülü;
– Modül kitabının tanıtımı ve yaygınlaştırılması amacıyla 100 katılımcı öğretmene yönelik
düzenlenen 2 günlük eğitim semineri;
– Seçilmiş 10 disleksili öğrenciye yönelik olarak uygulamalı modül eğitimi;
– Öğretmenlere ,Okul Müdürlerine ve Eğitim Müfettişlerine yönelik proje çıktılarının
tanıtılması için düzenlenen Sonuçları Yaygınlaştırma Konferansı
Proje Ekibi
Ramazan Cem GÖK- Isparta İl Milli Eğitim Müdürlüğü AR-GE Birimi Üyesi -Isparta,Türkiye
Dr. Ahmet YILDIRIM- Isparta İl Milli Eğitim Müdür Yardımcısı -Isparta,Türkiye
Uğur BALCI- Nazmi Toker Ortaokulu İngilizce Öğretmeni- Isparta,Türkiye
Davud Yasin DOĞAN- Isparta İl Milli Eğitim Müdürlüğü AR-GE Birimi Üyesi -Isparta,Turkiye
Murat BAŞÇİFTÇİ- Selahattin Seçkin İlkokulu Rehber Öğretmeni- Isparta, Türkiye
Mine ÇAYLALI- Ülkü İlkokulu Rehber Öğretmeni- Isparta, Türkiye
Ayşe DEDE- Gülkent Anadolu Lisesi İngilizce Öğretmeni- Isparta,Türkiye
Gabriela CONEA– Eğitim Müfettişi, Yaş Eğitim Müfettişleri Başkanlığı- Yaş,Romanya
Gabriela RAUS – Eğitim Müfettişi, Yaş Eğitim Müfettişleri Başkanlığı- Yaş,Romanya
Genoveva FARCAȘ– Eğitim Müfettişi, Yaş Eğitim Müfettişleri Başkanlığı- Yaş,Romanya
Gabriela POPA – “Dimitrie A. Sturdza” Ortaokulu Müdürü- Yaş, Romanya
Roxana MILICI- Konuşma Terapisi Öğretmeni – Yaş, Romanya
Daniela GURGU- Konuşma Terapisi Öğretmeni – Yaş, Romanya
Livia-Mihaela CHIRILĂ- Konuşma Terapisi Öğretmeni – Yaş, Romanya
Alina MENDELOVICI- Konuşma Terapisi Öğretmeni – Yaş, Romanya

2014-2016 yılları arasında Isparta İl Milli Eğitim Müdürlüğü koordinatörlüğünde ve Romanya Iasi şehri Inspectratul Scholar Judetean kurumu ortaklığında yürütülmekte olan “Saklı Yıldızlar” isimli AB Erasmus+ Stratejik Ortaklıklar Projesi kapsamında Isparta İl Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından hazırlanarak yayınlanan materyaller aşağıdadır.

Kitapların PDF formatlarına aşağıdaki linklerden ulaşabilirsiniz:

Disleksi Kitap Türkçe

Dyslexia Book English

Disleksi Veli Rehberi

Öğretmen Rehberi

“Bu proje T.C. Avrupa Birliği Bakanlığı, AB Eğitim ve Gençlik Programları Merkezi Başkanlığınca (Ulusal Ajans, http://www.ua.gov.tr) yürütülen Gençlik Programı kapsamında ve Avrupa Komisyonu’ndan sağlanan hibeyle gerçekleştirilmiştir. Ancak burada yer alan görüşlerden Ulusal Ajans veya Avrupa Komisyonu sorumlu tutulamaz.”

SATICININ ÖLÜMÜ – Death of a Salesman by Arthur MILLER

Oyun, 2 Haziran 1998 tarihinde Atatürk Üniversitesi İngiliz Dili ve Edebiyatı 3. ve 4. sınıf öğrencileri tarafından Erzurum, Kültür Sitesinde sahnelenmiştir. Eldeki kısıtlı imkanlar maksimum ölçüde zorlanarak sergilenebilmiştir. Bu önemli eserin tiyatro tekniği adına çok zor bir oyun olduğu bilinmesine karşın öğrenciler büyük bir cesaret ve karalılıkla bu işe soyunmuşlar ve sergiledikleri 2 performansı izleyen yaklaşık 800 seyirciden güzel dönüşler almışlardır. “Filoloji Deneme Tiyatrosu” olgusunu sonraki dönemlere taşımayı da başarmışlar ve bir sonraki yıl bölüm öğrencilerinin Shakespeare’in “Hırçın Kız” eserini sergilemesine vesile olmuşlardır. Performans izlenirken hatalara ve eksikliklere değil, büyük ustanın mesajına odaklanıp amatör ruhun büyüsünü taşıyan oyuncuların heyecanına ortak olunması akıllıca olacaktır.

Oyunda Emeği Geçenler:

Vedia İspir Aydın

Uğur Balcı

Tolga Aktürk

Ercan Kaçmaz

Murat Adıgüzel

Mustafa Yılmaz

Yalçın Baykara

Ömer Faruk Darende

Durmuş Sevindik

Nilüfer Çelik

Bahar Tahtalıoğlu Günay

İlke Torun Ünsal

Derya Demir Peker

Ebru Tutkun

Uğurcan ve Emre

Doç. Dr. Ahmet Beşe

Tamamını buradan izleyebilirsiniz

http://youtu.be/FxRibyrVDkU

Arthur Miller kimdir?

http://tr.wikipedia.org/wiki/Arthur_Miller

Death of a Salesman (Satıcının Ölümü)

http://tr.wikipedia.org/wiki/Sat%C4%B1c%C4%B1n%C4%B1n_%C3%96l%C3%BCm%C3%BC_(oyun)

http://www.imdb.com/title/tt0089006/?ref_=fn_al_tt_1

YALANCI (LIAR)

Bu çeviri 2004 yılında Isparta Anadolu Lisesi 10. sınıf öğrencileri tarafından başarıyla çevirilmiştir.

– Öğretmenin önsözü –

Bu çalışma, 2004 yılının ilk çeyreğinde Isparta Anadolu Lisesi Lise II. Sınıf öğrencileri tarafından gerçekleştirildi. Isaac Asimov’un kısa hikayelerinden biri olan Yalancı’nın (Liar) seçiminde üç şubenin de Fen şubesi olması büyük rol oynadı. Çalışmanın hedefi; öğrencilere ileri düzeyde bir çeviri yapma zevkini belli ölçüde tattırmak, öte yandan bilim- kurgu bir metin sayesinde de, edebi bir lezzet almanın mümkün olduğunu imkan nispetinde göstermektir. Fen öğrencileri çoğu zaman sosyal bilimleri ihmal ederek, tek kanatlı yol almaya çalışmakta ve maalesef bazıları da yollarda takılıp kalmaktadırlar. Oysa çift kanatlı olup mesafeleri hızla katetmeleri mümkünken bu şekilde davranmalarını izah etmek oldukça zordur. Diğer yandan, eğitim yelpazesi içerisinde öğreten ve öğrenmeyi de hiç bırakmamayı düstur edinmiş  fertlerin bile bu konuya bigane kalmaları, meselenin düşündüren başka bir boyutudur. Gelişim ve değişim hayalleri kurmayan, rüyalarını başarılar süslemeyen, zafer şarkıları söylemeyi unutmuş nesillerin yarına bırakacakları çok şey olamayacağı kanaatindeyim. Bu yüzden; işe, toplum olarak ekmek su kadar ihtiyaç duyduğumuz özgüven ve inançla başladık. Öncelikle, yarınımı şekillendirecek bu nesle güvendiğimi ve inandığımı söyledim. Onlar da yüzlerinin akıyla bu zor vazifenin altından başarıyla çıkmayı bildiler. Zaten aksinin  olacağına dair, hiçbir safhada en küçük bir şüphe duymadım. Hepsi ile gurur duyuyor ve her birine tek tek teşekkür ediyorum. Kendilerini geleceğe taşımayı gayeyi hayal edinmeleri ve mensup oldukları toplumu sürekli şereflendirmeleri temennilerimle bitiriyorum.

                                                                                                                        25.05.2004

                                                                                                   Uğur BALCI / İngilizce Öğretmeni

Liar by Isaac Asimov (English Text)

Yalancı, Isaac Asimov (Türkçe Metin)

5. Yıl Anısına

ilk sancı bu sözlerle başlar…
 

sosyal atlasların, coğrafik alanların, kültürel haliçelerin labirentlerinde kovalamaca oynayalım istiyorum

resimlere bakarken ince bir zevkte buluşalım

şiir tadı kalsın bir müddet dimağlarımızda

sözün gücü afallatsın ara ara

duygu ameliyatları olsun her bir yanda

sınırlar koymayalım ne kendimize ne de at gözlüğü takarak başkalarına

sadece birbirimizle buluşmanın

hayır hayır

kendimizle karşılaşmanın heyecanı sarsın çepeçevre

ve orada başlasın bitmez dinginliğimiz…

 UB         4 Haziran 2007, Londra

Ortadan

‘Tanrı beni bağışlamalı!’ diye düşündü. İçinde bir yerlerde olduğunu sandığı Yaratıcıya olan inancın o kadar da güçlü olmadığını hayretle fark etti. Onun inancında sanki Tanrının tam bağımsızlığı yoktu ve kendi düşünceleriyle çizilmiş bir hareket alanı bulunmaktaydı. Garip ki diğer dindaşlarının aksine Onu imgelemesi o kadar tuhaftı ki, sanki gizli bir tanrıtanımazdı da bunu kıvrak zekâsıyla kendinden bile gizliyordu. Tanrıyı rahatlıkla mahkûm ediyor, Onu dar kalıplara hapsedebiliyordu. Zaten özde kendisini bağışlaması gerektiğine çılgın gibi inanıyordu. Belki hayatı boyunca da Tanrıya, bağışlayıcılığının dışında da bir anlam yüklemeyecekti.

Oturduğu sert bankta yavaşça kıpırdandı. Dışarıdaki kar birikmeye devam ediyordu. Buğulu camdan birkaç yapraksız ağaçtan başka bir şey görünmüyordu. Fakat o manzarayı pek de önemsemiyordu. Alnını kapatan başındaki nesnenin kendisini rahatsız ettiğini düşünerek kafasındaki bereyi çıkarıp eline aldı. Üstündeki ambleme bir mana vermeden baktı. Bir sığır kafası vardı. ‘Bulls’ yazısını okudu. Sonra başını bereden kaldırıp bilet satan kızın durduğu gişeye çevirdi. Sabahın bu vaktinde çalışmak zorunda olduğu için sinirli görünüyordu. Kız kaba kaba esnedi. Üzerinde mecburen giydiği belli olan kış mevsimine uygun bir kostüm vardı. Buna rağmen gömleğinin birkaç düğmesi açıktı. Güya bunu kurşuni bir fularla kapamıştı. Gömleği tatlı sarıydı. Kırmızı ceketi de göz alıyordu. Gözlüğünü düzelttikten sonra, içinde çay olduğunu kestirdiği büyük fincanı ağzına götürdü. ‘Yirminin üstünde olmamalı’ diye düşündü adam. Bir ara kızla göz göze geldi. Kız ona karşı kabaca esneyip boğazını temizledikten sonra başını öne eğdi. Adam bayağılığın böylesine sinirlenmişti. Yine de ayağa kalkıp gişeye doğru yürüdü.

İlk kez o zaman etrafına dikkat edebilmişti. Terminal tamamen boş gibi göründü ona. Fakat biraz ilerleyince, sütunun arkasında uyuklayan yaşlı bir kadın gördü. Üstü başı çok iyi görünmüyordu. Manto gibi bir şeyle üstünü örtmüştü. Mantonun rengini anlayamadı. Herhalde eskiden yeşildi. Bir zamanlar pahalı bir şey olmalıydı.

Gişeye yaklaşınca kıza gözlerini dikerek:

–         Pardon, Koruçka treninin gelmesine daha var mı?

–         Koruçka? Açıkçası ben bu vardiyada ilk defa çalışıyorum. İzninizle bir listelere bakayım.

–         Lütfen, dedi adam belli belirsiz.

–         7:50 de burada olması gerekiyormuş. Ama her zaman olduğu gibi şu vakitte burada değil. Şimdi siz beni suçlayacaksınız değil mi bayım? Tıpkı dünyadaki tüm olumsuzlukların nedeni benmişim gibi, trenin gecikmesinden de ben suçluyum, öyle değil mi?

Kız bir yandan gözlüğünün çerçevesiyle oynarken bir yandan da sinirli sinirli devam etti:

–         Hadi durmayın sesinizi yükseltin, bana bir eşya bir aksesuarmışım gibi davranın. Bana oturduğunuz yerden nasıl baktığınızı gördüm. Siz de onlar gibi düşünüyorsunuz biliyorum. Tamam, ağzınızdakini geveleyip durmayın bir an önce söyleyin de çabucak bitsin şu iş. Bu vardiyaya verdikleri yetmezmiş gibi bir de işten atmaktan söz ediyorlar. Hah, çok beklerler… O şişman yağ tulumunun ipliğini bir pazara çıkarayım da görsün gününü. Evet, söyle artık. Ne bekliyorsun?

–         Doğrusu… ben… Size üniformanızın ne kadar yakıştığını söylemeyi planlıyordum. Bunun gibi bir giysinin daha önce birisine bu kadar yakıştığını görmemiştim.

Kız duydukları karşısında afalladı. Bir şeyler söylemesi gerektiğini düşündü ancak kelimeler boğazından yukarıya geçemedi. Zaten adam da çoktan eski yerine dönmüştü. Utançla başını önüne eğdi. Hıçkırıklarını saklamak istediği belliydi.

Adam banka ulaştığında, insanların böyle nereye gittiğini bir türlü anlayamadığını düşündü. Niye güvensizlik, niye ön yargı, niye alabildiğine kabalık hâkimdi her tarafta? Oysa bir zamanlar hiç de her şey böyle değildi. Ne olmuştu herkese? Yoksa kendisine olanlar, onların da mı başına gelmişti? Düşünmek istemiyordu artık, böyle zamanlarda hep yaptığı gibi başka nesnelerle oynayıp onların daha önce görmediği taraflarına odaklanmaya çalışırdı. Bir nesneyi sorgulamak için ceplerini yokladı. Birkaç değişik nesneye dokunduktan sonra cüzdanında karar kıldı. Cüzdanı çıkardıktan sonra banka oturdu. Bankın sertliğini bir kez daha hissetti. Bir ara trenin geliş istikameti olarak kestirdiği yöne doğru göz atıp sirene kulak kabarttı. Bir müddet sonra alışmışlıkla vazgeçti ve cüzdanı açtı. Cüzdan nerdeyse bir eli kadar genişti. İkiye yana, ardından da bir tarafı da tekrar iki yana açılabiliyordu. Ehliyetini çıkardı ve üstündekileri okumaya başladı. İsminin yazılı olduğu sütuna gelince birden korku kapladı tüm benliğini. Yine de okudu adını. İsmini yazılı olarak çok görmediğini şaşkınlıkla farketti. Birden unutmayı yeğlediği anlar zihnine hücum etmeye başladı. Buna ismi neden olmuştu. Hemen ismine bakmaktan vazgeçip gözlerini kaçırdı. Fakat hücum son bulmak bilmiyordu. Sanki hepsi tek bir çığlık olup benliğini paramparça etmek ve onu hiçliğin sonsuz derelerinde boğmak istiyordu. Kullandıkları slogan da kendi adıydı. Gittikçe tempoyu artırıyorlardı. Şakaklarının zonklamasının tüm istasyonda duyulduğundan endişe edip elleriyle şakaklarını kapattı. Gözleri sanki dünyadaki son görüntülere bakıyor gibi yapraksız ağaçlar arasında gidip geliyordu. Birden ağaçların birisinde bir tabela dikkatini çekti. Üstündekini okumaya çalıştı ancak başaramadı. O anda gitmiş olduklarını anladı. Derin derin soluduğunu, burnunda da hafif bir yaşlık olduğunu hissetti. Gayri ihtiyari elini burnuna götürdü. Elindeki kana bakarak bu kez az gelmiş olmasına sevindi. Mendiliyle elini temizledikten sonra, ehliyetini cüzdanına koydu. O sırada ne kadar parası olduğunu kontrol etmek için yeltendiğinde nerdeyse parasının tümünü eve bıraktığını hatırladı. Çünkü bu günlerde ortalık pek tekin değildi. Daha geçen gün bir adam bıçaklanmıştı. Aslında parasını bırakmanın hayatını nasıl kurtaracağını pek düşündüğü de söylenemezdi. Yanına biraz yol parası almıştı o kadar. Elbette ona da zarar vereceklerse, bu şekilde de zarar verebilirlerdi. Ama ne yapmalıydı ki? Olayı abartıp, arkadaşı gibi kocaman bir tabanca mı satın almalıydı? Oldum olası hoşlanmamıştı silahlardan. İnsanların birbirine zarar vermek için bu kadar uğraşmalarına bir anlam vermek gerçekten zordu. ‘Şiddet insanın mayasında vardır!’, herkesin dilindeydi bu aralar. Son zamanlarda artan bu tarz olaylar böyle izah ediliyordu. Kafasından bin bir alternatif geçti bu düşüncenin zıddına, ama düşüncelerinin boş olduğunu, en azından şu şartlarda pek bir şey ifade etmediğini kendisine bir kez daha hatırlattı. Hele şu içinde bulunduğu durum itibariyle bu tarz fikirler ortaya koyması o kadar komik düşerdi ki…

Cüzdanının para koyduğu bölmesinde beyaz bir kâğıt gözüne çarptı. Kâğıdın üstündeki kendi el yazısını tanıdı:

Selay

377 17 30

Bu yazıyı ne zaman yazdığını hatırlamaya çalıştı. Fakat şu an bunu beceremeyeceğini biliyordu. İsimi de ilk kez görüyor gibiydi. Sonra yavaş yavaş bazı şeyler zihnine doğru gelmeye başladı. Birden büyük bir acının her tarafını sardığını gördü. Kâğıdı tutan elinin bir akkor gibi yandığını hissetti. Titremenin gelmesi de gecikmedi. Yavaşça inledi kapana sıkıştırılmış bir hayvan gibi. Gözlerinden akan ateş toplarının, değdiği her yeri kendisine çeviren lavlardan farkı yoktu. Şimdi çok hızlı düşünüyordu artık. Annesini duyuyordu en çok. Adını söylüyordu tıpkı biraz önceki çığlık gibi. Yapraklar dökülüyor, annesi bağırıyordu. İnsanlar koşuşuyor, annesi bağırıyordu. Kadının birisi ona bakıp kahkaha atıyor, annesi bağırıyordu. Bacaklarını geri isteyen gözleriyle umut avına çıkmış küçük bir kız ona sarılmış gözünün içine bakıyor, annesi bağırıyordu. Yükselen toz bulutundan gelen pis koku her tarafa yayılıyor ve annesi yine bağırıyor adını haykırıyordu.

–         Hayır!

Diye birden bağırdı. Gişedeki kızın öteden beri kendisini gözlediğinden habersiz başını sağa sola sallayarak elindeki kâğıdı çekiştirmeye devam etti. Kızın sesiyle irkildi:

–         Neniz var?

–         E…f…e…n…d…i…m

Ağzı kupkuruydu. Yanakları kavruluyordu. Kıza boş boş baktı. O sırada kız konuşuyor olmalıydı. Dudak hareketlerini görebiliyordu. Saldırmasından korkuyor olsa gerek biraz uzakta durmuştu. Kızın etek giydiğini farketti ilk kez. O da ceketi gibi kırmızıydı. Kız:

–         Rahatsız mısınız?

–         Biraz başım ağrıyor da. Havadan olsa gerek, diyerek gülümsemeye çalıştı ama başaramadı.

Kızın biraz önceki isterik halinden eser kalmamıştı. Melek gibi edayla konuşuyordu kendisiyle:

–         Aslında biraz sıcak oldu burası. Bakın güneş bile çıktı böyle bir günde. Pardösünüzü çıkarsanız, belki rahatlarsınız.

–         Sağ olun ama böyle kendimi iyi hissediyorum. Hem şimdi biraz daha iyiyim.

–         Peki öyleyse. Yardımım dokunursa nerde olduğumu biliyorsunuz.

–         Çok teşekkür ederim biliyorum.

Kızın uzun topuklu ayakkabılarının yankılanan sesini duydu. Başını elleri arasına aldı ve ‘toplanmalıyım, daha yapacaklarım var’ diye düşündü. Ama bir daha biraz önceki gibi bir krize dayanabileceğini sanmıyordu. Asla dayanamazdı bir daha asla…

-o-

–         Dondurma ister misiniz bayım? dedi küçük kız.

Ellerinde dondurma külahları vardı. Bazılarında dondurmalar eriyip akmaya başlamıştı. Kız, küçük mavi gözlerini adama dikmiş, tıpkı donmuş bir film karesi gibi beklemekteydi. Adam nerdeyse kızın üç katıydı. Kızcağız gözlerini daha fazla adamın gözlerinde durduramadı ve yavaş adımlarla uzaklaşmaya başladı. Adam:

–         Dur! diye arkasından seslendi.

Kız sevinçle arkasına döndü. Hızla adama yaklaştı ve:

–         Bir külah muzlu ve çilekli 25. İsterseniz karamela ve çikolatalı olanlardan vereyim.

Adam elini cüzdanına götürüp bir yüzlük çıkardı. Kıza gösterip:

–         Bana tren istasyonunun nerede olduğunu söyleyebilir misin, canım? dedi biraz garip bir sesle.

Bu ses kızın hoşuna gitmedi. Kendisini döven babasının yapmacık samimiyetini hatırladı birden. Bu koca insanı sevmemişti. Ama bugün satış yapamazsa başına gelecekleri aklına getirdi. Hala sırtının ağrısı geçmemişti. Hem şu an onun için iyi fırsat değil miydi? Sadece bu çam yarması adama sorduğu yeri söyleyecek ve parayı alacaktı.

–         Biliyorum efendim. Şu karşı kaldırımdan aşağıya doğru hiç sapmadan inin. Önünüze bir kafeterya çıkar oradan sağa sapın ve iki yüz metre kadar gidin. İstasyonu görürsünüz.

Adamın bu kez gök gürültüsü gibi çıkan sesi duyuldu:

–         İyi bir iş yaptın. Artık bugün çalışmana gerek yok. Al sana bir beş yüzlük. Ayrıca dondurmaları da istemiyorum onları da sen yiyebilirsin. Tanrım, hem bu soğuk havada hangi çılgın dondurma yemek ister ki?

Kız adamın sesindeki değişime inanamadı. Başlangıçtaki o soğukluk kaybolmuş sonra o kadar tatlılaşmıştı ki, ona tıpkı babasından kaçıp dedesinin şefkatli kucağında ağladığı zamanlardaki tabloların sıcaklığını verdi. Acaba bu koca adam hakkında yanılmış mıydı? İyi birisi miydi? Hem neden iyi olmasındı ki? Basit bir cevap için kendisine bir sürü para vermemiş miydi? Oraya taksiyle gitse kendisine verdiği paranın yarısı ücrete gidebilirdi. Ama şurası açıktı ki bu adamda bir gariplik vardı. Sanki iki ayrı insan bir bedende yaşıyorlardı.

–         Çok teşekkür ederim efendim. İnşallah sevdiklerinizi Tanrı korur. Unutmayın kafeteryadan sağa!

Adam çoktan karşı kaldırıma geçmişti. Artık yaşlanıyordu. Her iş sonrası olduğu gibi ailesine gideceği için seviniyordu. Birden aklına küçük kızının büyümüş olduğu geldi. Ona gittiği yerlerden hep hediye götürmüştü. Ama 17 yaşına girdiğinde artık hediye istemediğini söylemişti. Sadece rahat yaşamak istiyordu. Onunla meşgul olmamasının onun için en büyük hediye olacağını söylüyordu. Annesinin ölümü onu sarmış olmalı diye düşünmüştü ilk zamanlar. Ama kızı sonrasında da hareket tarzını değiştirmemiş ve soğuk tavırlarını sürdürmüştü. Oysa kızı hep ona moral kaynağı olmuştu. Yorucu ve yıpratıcı iş dönüşlerinde kızının somurtuyor olsa dahi, kızını görmek ona her şeyi unutturmaya yeterdi. Yaşadığı tüm duygusuz sahneler silinir, adeta kış ortasında bir bahar meydana gelirdi. Eskiden onun güldüğü günleri hatırlayıp gülümsedi. Ne kadar da hoş kokardı. Onu pencereden el sallayarak karşılar, kapıda da boynuna atlardı. Annesi saçlarını daima örerdi. Örerken de babası ile ilgili hep güzel hikâyeler anlatırdı. Kızı da gelir, bunları kendisine anlatırdı. Annesi hakkında küçük küçük sırlar verir, ama en çok onun yokluğunda ağlaması ve dua etmesinden söz ederdi. Adam karısını hatırlamaya çalıştı fakat birisinin kendisine çarpmasıyla kendine geldi:

–         Önüne baksana be…

Diye homurdandı çarpan. Kısa boylu yeni dönem züppelerinden birine benzetti hemen. Bunların hepsi, dünyanın her yerinde aynı diye düşündü. Üstündeki deri ceketten zincirler sarkıyordu. Ama yine de:

–         Özür dilerim, dedi en son ne düşündüğünü hatırlamaya çalışarak.

Fakat başaramadı. Hafifçe öksürdü gözlerini yolun aşağısına dikti. Kafeteryayı geçmekten korktu. Çünkü son bir yıldır böyle olaylar yaşamıştı. Hatta bir dostu ona: “Frank, geçmişte yaşıyorsun geçmişte!” demişti. Ne demekti ki bu? Neyse zaten o da arkadaşını son zamanlarda çekilmez buluyordu. Fakat yine de, içinden onun doğru söylemiş olabileceği ile ilgili belli belirsiz bir korku geçti.

Elindeki çantayı diğer eline geçirdi. Nefesi daralmıştı. Baldırlarından vücudunun daha yukarılarına doğru yükselen ağrılar hissetti. Yavaşça ağrılara küfretti. Daha önce onlarla yaşamaya mecbur olmasını kabullenişini hatırladı ve aslında insan ırkının çok da güçlü olmadığını düşündü. Birden kafeteryanın neon ışıkları gözüne çarptı. Pek çok diğer dükkân gibi o da gündüz vakti ışıklarını yakmıştı. Bu memleketin karanlığı birden ruhunu mengeneye alıp sıkıştırmaya başladı ama bu halden çok çabuk kendisini kurtardı ve tekrar işine odaklandı. Ne kadar çabuk olursa o kadar çabuk evine dönebilirdi. Fakat dayanılmaz bir susuzluk hissetti. Kafeteryaya girmeye karar verdi. Dükkânının önünde durdu ve kapısını aradı çünkü eskisi gibi değildi hiçbir şey artık. Kapıları bile farklı yapıyorlardı. Kapıyı açıyım diye pencereyi zorladığı hiç de az olmamıştı. Kapı olduğunu düşündüğü bölmeye doğru ilerledi ve hafifçe yüklendi.  Evet, Allah’tan doğruydu. Bir masaya ilişti.  İçersi çok kalabalık sayılmazdı. Birkaç çift masalarda mutlu bir şekilde yiyip içmekle meşguldüler. Sonra garson kızların komik kıyafetleri dikkatini çekti. Fakat bu alabildiğine komik kıyafetlere karşı meşin gibi suratlarıyla meydan okuyan birkaç kız gördü. Kendisine anlamsızca bir müddet baktılar. Herhalde yeni gelen herkese aynı şeyi yapıyorlar diye düşündü. Biraz zaman geçtikten sonra kendisine kimsenin gelmediğini görünce buranın da şu “self-service” zımbırtısı yerlerden olabileceği aklına geldi. Ayağa kalktı. Pardösüsünü çıkarıp güzelce sandalyeye katladı. Yavaşça tezgâha doğru ilerlemeye başladı. O sırada yan taraftaki aynaya gözü ilişti ve şöyle bir kendini göz attı. Aslında hala eskisi kadar yakışıklıydı. Saçları yaşına rağmen birkaç beyaza karşın siyahtı. Teni beyaz, gözleri ise buz mavisiydi. Hayatındaki kadınlar onun gözlerini ürkütücü bir o kadar da çekici bulmuşlardı. Gözlerini korkunç bulanlar sadece kadınlar da olmamıştı elbette… Saçlarını geriye tarardı. Bıyık bıraktığı olurdu. Ama şu an bıyıksızdı. Yeni aldığı pahalı parfümden bolca sürünmüştü. Etrafındakiler genellikle kendisine iyi baktığını söylerlerdi. Kendisi de öyle düşünüyordu. İyi yer, iyi giyinirdi. Paranın bu işlere yaradığı kanısındaydı.

–         Buyurun beyefendi. Ne istersiniz? dedi tezgâhtar kız. Frank onun suratsızlık yarışmasında birincilik almış olduğuna bahse girebilirdi.

–         Büyük bir kola lütfen.

–         Paket mi, burada mı?

–         Burada.

–         Başka bir şey?

–         Hayır, teşekkür ederim.

Kız miktarı söyledikten sonra cebindeki cüzdanını yokladı ve yerinde olduğunu görünce gizlice sevindi. Çünkü geldiği yerde çarpan insanlar amaçsız çarpmazlardı. Yine de sabahki serseriye kızmaktan da kendini alamadı yine. Bu insanlara bir şeyler oluyordu gerçekten. Yığın yığın insanın kabalığı bir marifet saydığı bir dünyada yaşadığını üzülerek bir kez daha farketti. Sessizce bir küfür savurdu. Kız:

–         Anlamadım.

–         Size söylemedim. Sadece aklıma bir şeyler geldi de.

Kız paranın üstünü verdikten sonra, söylene söylene kolayı hazırladı. Frank artık işine konsantre olması gerektiğini hissetti. Onun işinde duygusallığa yer olamazdı. O yüzden birden kendini ortamdan sıyırdı. Kolasını alıp masaya oturdu. Bir dikişte kolayı bitirdikten sonra susuzluğunun az da olsa teskin olduğunu hissetti. Kafeteryanın havası hoşuna gitmedi ve içinde hemen dışarıya çıkmak için dayanılmaz bir istek duydu. Sanki içerde bir gram hava kalmamış gibi geldi ona. Oksijen yoktu, sadece alabildiğine kabalık ve garson kızın hayvansı homurtuları havada asılı kalmıştı.

Çabuk unutan birisi olmadığını hatırladı Frank. Ama kimse ona sabırsız olduğunu da söylemezdi. İşi, ona sabrı çok iyi öğretmişti. Zaten aksi de mümkün olamazdı ki…

Dışarısının havası daha iyi geldi ona. Hafifçe geğirdi. Kolanın tadını tekrar aldı. Bu hep hoşuna giderdi. İstasyona doğru gitmesi gerektiğini hatırladı. Birden aklına küçük dondurmacı kız geldi. Niçin ona o kadar para verdiğini düşündü. Sonra artık hediye kabul etmeyen kızını hayal etti. İçinde bir şeylerin acıdığını hissetti. Ne kadardır ağlamadığını hatırlamaya çalıştı. Sık ağlayan birisi değildi ama boğazını koskoca bir yumruğun tıkadığı çok olurdu. Herhalde en son, kızının onun doğum gününü unuttuğu gece ağlamıştı. Oysa ondan önceki her doğum gününde kendisini hatırlar ve onu mutlu edecek bir şeyler hazırlardı. “Neydi bozulan?” bir türlü anlayamıyordu.

O sırada bir oyuncak mağazası gördü. Geçip gitmeyi düşündü bir an ama davetkâr döşenmiş vitrini karşısında dayanamayıp seyre koyuldu. Camda kocaman puntolarla “İndirim” yazıyordu. Çok güzel bir bebek dikkatini çekti. Kızının ne kadar hoşuna gideceğini düşündü. Gülümsedi. Atmosferi, trenin sinir bozucu sireni bozdu. Vitrinden uzaklaştı ve tarihi sayılan istasyona doğru yürümeye başladı. Bina çok çirkin gözüktü ona. Tarihselliğini modern ışıklı bir tabela bozuyordu. “Misar İstasyonu” yazıyordu. Gözlerini çantasına kaydırdı. Sımsıkı sarıldı birden tuhaf bir heyecanla. Nedense bu son işiymiş gibi bir hisse kapılmıştı. Mutluluk tüm vücuduna yayılıyordu. İstasyona doğru hızlı hızlı yürürken, hep ölçülü olan gülümsemesine ebediyen elveda deyip, suratına çılgınlar gibi büyük bir gülümseme yaydı. Çünkü kızını mutlu edebilecek hediyenin ne olduğunu artık çok iyi biliyordu. Hem de çok iyi. “Çok az kaldı” dedi kendi kendine “Hem de düşündüğünden daha da az!”.

28_11_2002_Yalvaç

Hermann Hesse Benim Neyim Oluyor?

‘Bilindiği üzere kaleme alacağım büyük bir yapıtta bugünkü insanları o yüce kalpli suskun doğaya yaklaştırmak ve onlara doğayı sevdirmek istiyordum. İnsanlara toprak ananın nabzını tutmayı, yaşam sürecine bir bütün olarak katılmayı, küçük kişisel yazgılarının içine tıkılıp kalmayarak bizlerin Tanrı olmadığımızı ve kendi kendimizi yaratmadığımızı, tersine yeryüzünün ve evrensel bütünün parçaları olduğumuzu akıldan çıkarmamalarını öğretecektim. Ozanların şarkıları ve gece gördüğümüz düşler gibi ırmakların, denizlerin, gökyüzünde başını almış giden bulutların, rüzgârların ve fırtınaların da bir özlemin simgeleri ve taşıyıcıları olduğunu anımsatmak istiyordum. Öyle bir özlem ki yerle gök arasında kanatlarını açmış dolaşıyor, tüm canlıları bağrına basacak bir yurt bulmayı ve tüm canlıları ölümsüz kılmayı amaçlıyordu. Her varlığın özünde bu özlem yaşar, her varlık özü bakımından Tanrı’nın bir mahlûkudur ve hiç korkmadan sonsuzluğun sinesinde dinlenir. İçimizde barındırdığımız tüm kötülükler, hastalıklar, kokuşmuşluklar da karşı çıkar bu özleme ve ölüme inanır.

Doğaya gösterecekleri kardeşçe bir sevgiyle hazların ve sevinçlerin pınarlarını, yaşamın ırmaklarını nasıl ele geçireceklerini insanlara öğretmek istiyordum ayrıca; bir vaiz gibi konuşa konuşa bakmanın, gezinip dolaşmaların, güzelliklerin tadına varmanın becerisini, hal’den zevk almanın sanatını onlara kazandırmayı amaçlıyordum. Büyüleyici güçlü bir dille dağları, denizleri ve yeşil adaları sizlerle konuşturacaktım, evlerinizin ve kentlerinizin dışında ne renkli bir yaşamın akıp gittiğini, her gün çiçek açtığını ve bir pınar gibi kaynayıp coştuğunu görmeye zorlayacaktım sizleri. Başka ülkelerdeki savaşlar, moda, dedikodu, edebiyat ve güzel sanatlar konusunda, kentlerinizin önünde taht kurup ele avuca sığmaz dirimselliğini sergileyen ilkbahardan, köprülerinizin altından akıp giden sulardan, ormanlardan, içlerinden trenlerinizin geçtiği o canım çayırlardan daha çok bildiğiniz için utanç duymanıza çalışacaktım. Yalnızlıklar ve hüzünler içinde yaşayan biri olarak, bu dünyada nasıl unutulmaz hazlardan örülmüş altın bir zincir bulduğumu anlatacak, belki benden daha mutlu ve neşeli kişiler olan sizlerin benimkinden daha büyük hazlar, kıvançlarla bu dünyayı keşfetmenize çalışacaktım.’

Hermann Hesse- Peter Camenzid -1904

Yunus’un deyişiyle ‘Ete kemiğe büründüm, Yunus diye göründüm’. Bu manada hepimiz insan olarak büyük insanlık ailesinin bir yönüyle hısımlarıyız. Farklı zaman ve mekânlarda neşet etmiş, ete kemiğe bürünüp bir isimle müsemma olmuş hayat sahibi mahlûklarız. Bu yönümüzle -insan olmamız hasebiyle- öyle aynıyız ki adeta hepimiz birer Âdem hepimiz birer Havva’yız. Gel gör ki nev’imiz den bir talihsizlikle başlayan korkunç bir kötülük rüzgârı, firavunlarla nemrutlarla fırtınaya dönüşmüş, şeddalarla daha bir hız kazanmış, cadı avlarıyla mezhep savaşlarıyla adeta kasırga olmuş, nihayette Stalinlerle Hitlerlerle tsunami hüviyeti kazanmış, insan olarak yaratılmanın şerefini ayaklar altına alarak, diğer canlılar karşısında utançla başımızı eğdirmişlerdir. Maalesef artık bu bizim kaderimiz olmuştur. Günümüz itibariyle dahi Kabil’in başlattığı bu kötülük rüzgârı dünyamızın değişik bölgelerinde uğursuzca uğuldayıp durmaktadır.

Hermann Hesse benim neyim oluyor derken, 1877 de Almanya da doğan ve benden 87 yaş büyük olan bir insanı tanımış olmaktan şeref duyduğumu anlatmak istiyorum. Hayatımızı yaşarken tanımaktan şeref duyduğumuz insanların memleketlerinin, ırklarının, dillerinin, dinlerinin ne olduğunun önemi yok. Çünkü birbirimize akraba olabilecek yakınlıkta öyle bir ortak noktamız var ki! Hermann Hesse benim komşum oluyor, hocam oluyor, arkadaşım oluyor dedem oluyor. Yakınlık ifade eden ne kadar sözcük varsa hepsinin manasını kapsıyor. Zamansal, mekansal olmayan tümüyle ruhsal düzlemde cereyan bu yakınlık sayesinde kitaplarında anlattığı şeyler benim benliğimde yankı bulabiliyor. İsviçre’de yazdığı bir kitapla Türkiye’de yaşayan birine, bu yakınlık hissini yaşatan nedir? Sevgili okurlarım; benim gibi sizlerin de başka yazarla aynı yakınlık hissini paylaştığınızı biliyorum. Zira hepimiz insanız, aynı atanın evlatları, aynı ağacın meyveleriyiz. Farklı renk, koku ve tatlardan oluştuğumuz halde tek bir tohumun meyveleriyiz. Onun için benden çok uzakta bir insan yazdıklarıyla benim içimi şerh edebiliyor. Özlemlerimi, tutkularımı, hayallerimi anlayabiliyor. Yüce yaratıcının mahiyetimize derç ettiği kaderi yazıları onun için bir başkası da okuyabiliyor. Benim hissettiklerimi, Norveçli, Çinli, Amerikalı da hissedebiliyor. Aynı fıtratın çocuklarıyız. Hepimiz hısımız. Bu hısımlığı, hasımlığa dönüştüren şey; kendimizi farklı görmemizdir. Kabil üstünlük hissinin girdabına kapılarak, ak olan insanın çehresini zift atarak karartmıştır.

Hermann Hesse kendini farklı ve üstün görmediği için, ta İsviçre’den bana kadar ulaşabildi. Evime kitaplarıyla birlikte konuk oldu. Korkularımı, umutlarımı, inançlarımı, özlemlerimi anlayış ve saygıyla karşıladı. Bir vakit bana şöyle dedi: ‘Her insanın yaşamı, kendi içine uzanan bir yol, bir yolu ele geçirme çabası, bir yolun üstü kapalı dışavurumudur. Hiç kimse tümüyle kendi kendisi olamamıştır asla; ama herkes kendi kendisi olabilmek için didinir… Bazıları vardır hiç bir zaman insan olamaz… Ama herkes Tanrı’nın sonradan insan olma amacını gerçekleştirmesi istenen bir yaratısıdır. Hepimizin çıkıp geldiği yer ortaktır, annelerden geliyoruz hepimiz, aynı kuyudan çıkıp geliyoruz; ama her birimiz derinliklerden fırlatılmış bir deneme ve bir yaratı olarak kendi hakikatine ulaşmaya savaşıyor. Birbirimizi anlayabiliriz ama her birimiz ancak kendi kaderini yaşar.’  Hermann Hesse başka bir zamanda şöyle dedi: ‘Ben de sizin gibi çaresizlik içindeyim, yaşamın zalimliğinin üzüntüsünü yaşıyorum sizin gibi. Ama yinede dönüp dolaşıp yaşamıma bir anlam kazandırmaya çalışıyorum, böylelikle anlamsızlığın yenilebileceği kanısındayım. Ve inanıyorum ki yaşamın anlamlılığı ya da anlamsızlığından ben kendim sorumlu değilim; ancak sorumlu olduğum bir şey varsa –bir kezliğine- kendi yaşamım karşısında takındığım tavırdır.’

Hesse’nin her dediğini doğru bulmadığım halde kendime çok yakın hissettim onu. ‘Hermann Hesse benim neyim oluyor?’ sorusunun cevabı da böylelikle tezahür ediyor. Tanımaktan şeref duyacağınız insanlar listesine Hesse’yi de dâhil eder misiniz?

Ben ettim. Toprağı bol olsun…                   

Not: Hermann Hesse’nin çoğu eserleri dilimize kazandırılmıştır.

KENDİMCE – Tema BALCI